حمله مجدد ترامپ به دموکراتها به بهانه شکست در افغانستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، دونالد ترامپ، رئیس دولت تروریستی آمریکا در ادامه حمله به دموکراتها این بار به بهانه شکست در افغانستان شروع به حمله مجدد به اردوگاه حزب رقیب کرد.
او در بخشی از پیام خود در فضای مجازی نوشت: این فاجعه نتیجه خروج کاملا ناکام از افغانستان با دستور جو بایدن خوابآلود بود.
ترامپ گفت: ما هرگز نمیتوانیم این موارد را که نتیجه بیکفایتی محض جو بایدن و دموکراتها بود، فراموش کنیم.
در 26 اوت 2021 و تنها چند روز پیش از خروج کامل نظامیان اشغالگر آمریکایی از افغانستان، یک عامل انتحاری در حالی که نیروهای آمریکایی پس از تسلط طالبان بر افغانستان، عملیات تخلیه را انجام میدادند، یک ماده منفجره را در ورودی «ابی گیت» در خارج از فرودگاه بینالمللی حامد کرزی در کابل منفجر کرد.
در این انفجار 13 نظامی آمریکایی شامل 11 تفنگدار دریایی، یک سرباز ارتش و یک ملوان نیروی دریایی آمریکا کشته شدند. همچنین حدود 170 غیرنظامی افغان نیز جان خود را از دست دادند.
سالگرد حمله خونین فرودگاه کابل؛ از تحقیقات خروج آمریکا تا افشای اسناد پنهان
در پنجمین سالگرد حمله خونین ابیگیت در فرودگاه کابل، وزارت جنگ آمریکا اعلام کرد که بررسی روند خروج نیروهای این کشور از افغانستان با کشف اسناد پنهانشده وارد مرحله حساس شده است؛ همزمان، وزیر خارجه آمریکا نیز با گرامیداشت قربانیان، تأکید کرد دولت دونالد ترامپ باید پاسخهایی را که مردم آمریکا انتظار دارند، ارائه کند.
به گزارش ایراف، وزارت جنگ آمریکا به ریاست شان پرنل، در سالگرد حمله مرگبار ۲۶ اوت ۲۰۲۱ در دروازه «ابیگیت» فرودگاه کابل، اعلام کرد که تحقیقات درباره نحوه خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان همچنان ادامه دارد و نتایج آن پس از تکمیل منتشر خواهد شد.
این حمله که پس از سقوط کابل بهدست طالبان رخ داد، جان بیش از ۱۶۰ غیرنظامی افغان و ۱۳ نظامی آمریکایی را گرفت؛ حملهای که گروه داعش مسئولیت آن را پذیرفت.
شان پرنل، سخنگوی وزارت جنگ آمریکا و رئیس هیأت ویژه بررسی خروج، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که تیم او به «اطلاعات غیرمنتظره» و اسنادی دست یافته که سالها در گاوصندوقها پنهان شده بود و باید برای پاسخگویی عمومی منتشر میشد.
او تأکید کرد: «هرچه عمیقتر تحقیق میکنیم، موارد بیشتری برای بررسی پیدا میشود.»
این هیأت به دستور دونالد ترامپ تشکیل شده است؛ اقدامی که منتقدان آن را تلاشی برای بازسازی روایت خروج از افغانستان و کاهش فشارهای سیاسی بر دولت آمریکا میدانند.
با این حال، پرنل اعلام کرده که تا پایان کامل بررسیها هیچ نتیجهای منتشر نخواهد شد.
او همچنین از «خدمت سربازان آمریکایی در افغانستان» قدردانی کرد، اما درباره جزئیات یافتهها سکوت کرده است.
موضع وزارت خارجه آمریکا
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در بیانیهای جداگانه یاد قربانیان حمله ابیگیت را گرامی داشت و گفت: «در کنار خانوادههای ستارههای طلایی ایستادهایم؛ خانوادههایی که عزیزانشان بالاترین فداکاری را انجام دادند.»
او افزود که دولت ترامپ باید «پاسخهایی را که مردم آمریکا درباره نحوه خروج از افغانستان شایسته آن هستند، ارائه کند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که روند خروج آمریکا از افغانستان همچنان یکی از موضوعات جنجالی سیاست داخلی این کشور است و بسیاری از کارشناسان معتقدند بررسیهای جدید، بیش از آنکه جنبه فنی داشته باشد، رنگ و بوی سیاسی پیدا کرده است.
خروج خونین آمریکا از افغانستان؛ حمله مرگبار فرودگاه کابل چگونه اتفاق افتاد؟
پنج سال از حمله مرگبار داعش خراسان به تجمع شهروندان افغانستان در فرودگاه کابل میگذرد؛ حملهای که در واپسین روزهای خروج نیروهای خارجی از افغانستان، دستکم ۱۷۰ شهروند افغان و ۱۳ نظامی آمریکایی را به کام مرگ فرستاد و دهها نفر دیگر را زخمی کرد. این انفجار به یکی از خونینترین حوادث روزهای پایانی حضور نظامی آمریکا در افغانستان تبدیل شد؛ حادثهای که برای خانوادههای قربانیان همچنان یادآور روزهای پرآشوب سقوط کابل و تلاش نافرجام هزاران نفر برای خروج از کشور است.
به گزارش ایراف، در ۲۶ اوت ۲۰۲۱، در حالی که هزاران شهروند افغانستان در اطراف میدان هوایی کابل برای یافتن راهی جهت خروج از کشور تجمع کرده بودند، یک مهاجم انتحاری خود را در میان جمعیت منفجر کرد.
انفجار در نزدیکی یکی دروازههای فرودگاه رخ داد؛ یکی از ورودیهایی که در آن روزها هزاران نفر در اطراف آن برای ورود به فرودگاه و سوار شدن به پروازهای تخلیه تجمع کرده بودند. حضور همزمان شمار زیادی از غیرنظامیان افغان و نیروهای آمریکایی، موجب شد این حمله تلفات سنگینی بر جای بگذارد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، در این حمله دستکم ۱۷۰ شهروند افغانستان و ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شدند و دهها نفر نیز زخمی شدند. شدت انفجار، ازدحام جمعیت و دشواری امدادرسانی در فضای محدود اطراف فرودگاه، ابعاد انسانی حادثه را گستردهتر کرد.
تصاویر منتشرشده از محل انفجار، از جمله خونآلود بودن فضای اطراف دروازه فرودگاه و انتقال گسترده مجروحان، به یکی از سیاهترین تصاویر روزهای پایانی سقوط افغانستان تبدیل شد؛ روزهایی که هزاران شهروند افغان در جستوجوی راهی برای ترک کشور، ساعتها و حتی روزها در اطراف فرودگاه کابل انتظار میکشیدند.
بسیاری از افرادی که در اطراف فرودگاه حضور داشتند، شهروندانی بودند که پس از سقوط کابل در تلاش بودند از افغانستان خارج شوند. برخی از آنان واجد شرایط خروج یا دارای مدارک و ویزای کشورهای دیگر بودند، اما ازدحام شدید در ورودیهای فرودگاه و محدودیت ظرفیت، امکان ورود بسیاری از آنان را سلب کرده بود.
حمله فرودگاه تنها یک عملیات تروریستی نبود؛ بلکه در بستر یکی از آشفتهترین مقاطع تاریخ معاصر افغانستان رخ داد؛ زمانی که سقوط حکومت پیشین و بازگشت طالبان به کابل، هزاران نفر را در هراس از آینده، به سمت فرودگاه کابل کشانده بود.
شاخه خراسان داعش مسئولیت این حمله را برعهده گرفت. این گروه پیش از آن نیز حملات مرگباری را علیه غیرنظامیان در افغانستان انجام داده بود و پس از بازگشت طالبان به قدرت نیز به یکی از مهمترین تهدیدهای امنیتی در این کشور تبدیل شد.
حمله به فرودگاه کابل نشان داد که داعش خراسان، همچنان توانایی اجرای عملیات انتحاری در محیطهای بهشدت متراکم و امنیتی را دارد. هدف قرار گرفتن همزمان غیرنظامیان افغان و نیروهای آمریکایی، این حمله را به رویدادی با ابعاد امنیتی و سیاسی گسترده تبدیل کرد.
رویدادی که باعث شد ایالات متحده، ثنالله غفاری، معروف به «شهاب المهاجر» سرکرده این گروه تروریستی را تحت تعقیب قرار دهد و برای او جایزه تعیین کند.
پس از انفجار، مقامهای آمریکایی اعلام کردند که داعش خراسان مسئول این حمله بوده است. چند روز بعد، ارتش آمریکا در واکنش به حمله، موضعی متعلق به داعش خراسان در ولایت ننگرهار را با پهپاد هدف قرار داد.
در روزهای پایانی حضور نظامی آمریکا، یک حمله هوایی دیگر نیز در کابل انجام شد که مقامهای آمریکایی در ابتدا آن را اقدامی برای جلوگیری از حمله احتمالی داعش اعلام کردند. اما بررسیهای بعدی نشان داد این حمله به کشته شدن ۱۱ عضو یک خانواده و چند غیرنظامی منجر شده است؛ رویدادی که انتقادهای گستردهای را متوجه نحوه عملیات نیروهای آمریکایی کرد.
اگرچه پس از این حمله، وزارت دفاع آمریکا مسئولیت آنرا پذیرفت و اشتباه محاسباتی را علت آن اعلام کرد، اما ابعاد حقوقی و انسانی این اقدام شتابزده هیچگاه مورد بررسی قرار نگرفت.
این حمله کور آمریکا که یازده عضو یک خانواده به شمول زنان و کودکان را به خاک و خون کشید، به یکی از تلخترین پروندههای حضور آمریکا در افغانستان تبدیل شد، اشتباه محاسباتی که با وجود پذیرش مسئولیت از سوی آمریکا، همچنان حلنشده باقی ماند.
حمله فرودگاه کابل تنها چند روز پیش از پایان رسمی حضور نظامی آمریکا در افغانستان رخ داد. در ۳۰ اوت ۲۰۲۱، آخرین نیروهای آمریکایی افغانستان را ترک کردند و به نزدیک به دو دهه حضور نظامی آمریکا و متحدانش در این کشور پایان داده شد.
حضوری که با هدف مبارزه با تروریسم آغاز شد اما در ادامه ابعاد گستردهتری یافت و به اشغال افغانستان و تبدیل خاک این کشور به یکی از پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه انجامید.
از این منظر، انفجار فرودگاه کابل به نمادی از آشفتگی و هزینه انسانی روزهای پایانی این حضور تبدیل شد؛ حملهای که در فاصله کوتاهی از پایان عملیات تخلیه، تصویری خونین از روزهای سقوط افغانستان بر جای گذاشت.
پنج سال پس از این حمله، آثار این حادثه برای خانوادههای قربانیان همچنان پابرجاست. شماری از بازماندگان با پیامدهای جسمی و روانی انفجار زندگی میکنند و خانوادههای کشتهشدگان نیز خاطره روزی را به دوش میکشند که تلاش برای یافتن راهی به سوی آیندهای امن، برای آنان به تراژدی مرگبار تبدیل شد.
سالگرد حمله فرودگاه کابل بار دیگر توجهها را به فعالیت داعش خراسان، وضعیت امنیتی افغانستان و پیامدهای انسانی خروج نیروهای خارجی از این کشور جلب میکند. ۲۶ اوت ۲۰۲۱ برای بسیاری از افغانها نهتنها تاریخ یک حمله تروریستی، بلکه یادآور روزهایی است که سقوط کابل، هراس از آینده و امید به خروج از کشور درهم آمیخت و یکی از تلخترین فصلهای تاریخ معاصر افغانستان را رقم زد.
وهاب: جنگسالاران مورد حمایت آمریکا، افغانستان را به تاراج بردند
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «عایشه وهاب»، نماینده منتخب کنگره آمریکا، در اظهارات انتقادی گفت که جنگ سالاران که از حمایت واشنگتن برخوردار بودند، بهجای تلاش برای منافع افغانستان، این کشور را به تاراج بردند.
وی در گفتگو با «دموکراسی نو» با تأکید بر لزوم تعامل آمریکا با حکومت طالبان اظهار داشت: واشنگتن باید دیپلماسی را در پیش بگیرد. فارغ از اینکه چه گروهی در قدرت باشد، ما باید دیپلماسی را به کار بگیریم و با آنها رابطه داشته باشیم؛ امیدوارم حتی بتوانیم آنها را در زمینه حقوق بشر، حقوق زنان و بهطور کلی حقوق مدنی، به سمت درست هدایت کنیم.
این نماینده منتخب کنگره با اشاره به موقعیت جغرافیایی و منابع افغانستان گفت این کشور محصور در خشکی است و در احاطه کشورهای دارای منافع مختلف قرار دارد و آمریکا باید دستکم برای همکاری و عقد قرارداد درباره منابع افغانستان با این کشور تعامل کند.
وی همچنین مدعی شد که افغانستان به متحدان دیگری نیاز دارد و آمریکا تاکنون از ظرفیت دیپلماسی خود در این زمینه بهخوبی استفاده نکرده است.
وهاب در ادامه تأکید کرد علاوه بر طالبان، گروههای جنگسالار دیگری نیز در افغانستان به دنبال کسب قدرت هستند و این گروهها نیز در عمل منافع خود را بر منافع کشور ترجیح دادهاند. فکر میکنم همه این گروهها نیز بهشدت شکستخورده هستند؛ از این جهت که کاری را که برای کشور درست است انجام نمیدهند، بلکه کاری را انجام میدهند که به نفع خودشان است.
نماینده منتخب کنگره آمریکا ادامه داد: ما حتی در دورهای که این گروههای جنگسالار از حمایت آمریکا برخوردار بودند، شاهد بودیم که آنها عملاً کشور را به تاراج بردند.
عایشه وهاب سناتور ایالت کالیفرنیا و عضو حزب دموکرات، هفته پیش در انتخابات ویژه برای پرکردن کرسی «اریک سوالول» در مجلس نمایندگان آمریکا پیروز شد و به نخستین فرد افغانتبار راهیافته به کنگره آمریکا تبدیل شد.
وهاب عضو جریان مترقی حزب دموکرات به شمار میرود و در جریان رقابتهای انتخاباتی، «نسلکشی» مردم غزه توسط رژیم صهیونیستی را محکوم کرده و گفته بود در صورت راهیابی به کنگره برای توقف حمایت نظامی آمریکا از رژیم صهیونیستی تلاش خواهد کرد.
پیروزی عایشه وهاب در حالی رقم خورد که گروههای سیاسی مخالف وی در هفتههای پایانی انتخابات میلیونها دلار برای جلوگیری از پیروزیاش هزینه کردند. بر اساس گزارش پولیتیکو، کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل موسوم به آیپک و گروههای مرتبط دیگر دستکم 5 میلیون دلار برای پیروزی نامزد جمهوریخواه و جلوگیری از پیروزی وهاب در انتخابات هزینه کرده بودند.
عایشه وهاب در سال 1987 در نیویورک به دنیا آمد. خانواده وی در زمان جنگهای ناشی از حضور شوروی در افغانستان به آمریکا مهاجرت کردند. وهاب در دوران کودکی پدر و مادر خود را از دست داد و از 9 سالگی تحت سرپرستی بزرگ شد. وی در رشتههای علوم سیاسی، مدیریت بازرگانی و مددکاری اجتماعی تا سطح دکترا تحصیل کرده است.
تکرار تجربه دهه ۹۰؛ سفیر پیشین آمریکا درباره پیامدهای نادیده گرفتن افغانستان هشدار داد
رایان کراکر، سفیر پیشین آمریکا در افغانستان، در نشستی در واشنگتن هشدار داد که نادیدهگرفتن تحولات افغانستان میتواند بار دیگر پیامدهای امنیتی برای ایالات متحده و جهان داشته باشد.
به گزارش ایراف، رایان کراکر روز گذشته(۳ شهریور) در نشست «بنیاد ملی برای دموکراسی» با اشاره به تجربه دهه ۱۹۹۰ گفت که بیتوجهی آمریکا به افغانستان در آن دوره، آسیبهای جدی به امنیت ملی این کشور وارد کرد و نباید اجازه داد چنین تجربهای تکرار شود.
او تأکید کرد که افغانستان «مسئلهای صرفاً داخلی» نیست و تحولات آن با امنیت منطقه و جهان پیوند مستقیم دارد.
کراکر ادامه داد که حفظ ارتباط با جامعه مدنی افغانستان و حمایت از فعالان حوزه حقوق بشر، آموزش و رسانههای مستقل، برای جلوگیری از خلأهای خطرناک ضروری است.
ارزیابی محتاطانه از وضعیت کنونی افغانستان
این دیپلمات باسابقه با انتقاد از محدودیتهای اعمالشده در پنج سال گذشته گفت که نگرانی اصلی، «تلاش برای مهندسی دوباره جامعه افغانستان» است؛ نظمی که بهگفته او بر نقش پررنگ مردان و محدودیتهای گسترده برای زنان استوار است.
با این حال، کراکر تأکید کرد که جامعه افغانستان امروز با سال ۲۰۰۱ تفاوت دارد و جمعیت تحصیلکرده، تجربه مشارکت سیاسی و آشنایی با رسانههای آزاد، ظرفیتهایی هستند که «طالبان نخواهد توانست آنها را از بین ببرد».
او همچنین یادآوری کرد زمانی که پس از سقوط حکومت اول طالبان برای بازگشایی سفارت آمریکا به کابل رفت، کشور بهطور گسترده ویران شده بود؛ اما امروز افغانستان با وجود چالشها، از نظر اجتماعی و انسانی وضعیت متفاوتی دارد.
این در حالیاست که چند روز پیش رونالد نیومن، سفیر پیشین آمریکا در کابل، در گفتوگویی با شبکه آی۲۴ نیوز گفته بود که بازگشایی سفارت آمریکا در کابل «قابل تصور» است؛ اما تنها زمانی که طالبان در سیاستهای داخلی خود تغییرات واقعی و قابل سنجش ایجاد کنند.
او تأکید کرده بود که: «هر گام دیپلماتیک باید با اقدام متقابل همراه باشد و سیاستهای طالبان درباره زنان مانع اصلی نزدیکی دیپلماتیک است.
همچنین تعامل واشنگتن با کابل باید «تدریجی» و مبتنی بر «اقدام در برابر اقدام» باشد.»
نیومن نیز هشدار داده بود که قطع کامل تعامل آمریکا با افغانستان میتواند پیامدهای امنیتی داشته باشد؛ تجربهای که واشنگتن در گذشته نیز با آن روبهرو شده است.
موضع طالبان درباره بازگشایی سفارت آمریکا
در سوی دیگر، امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، پیشتر اعلام کرده بود که کابل از بازگشایی سفارت آمریکا استقبال میکند و آماده است روابطی «بر پایه احترام متقابل و منافع مشترک» با واشنگتن برقرار کند.
او گفته بود که حضور دیپلماتیک آمریکا میتواند زمینهساز همکاریهای اقتصادی و سرمایهگذاری در بخشهای زیربنایی و منابع معدنی افغانستان شود و طالبان فصل جنگ را پایانیافته میدانند و اکنون «زمان تعامل سازنده» فرا رسیده است.
ترکیب هشدارهای دیپلماتهای پیشین آمریکا و پیامهای رسمی طالبان نشان میدهد که بحث درباره آینده روابط کابل ــ واشنگتن وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که در آن «تعامل حسابشده»، «اقدام متقابل» و «تغییرات قابل سنجش» محور اصلی گفتوگوهاست.
لورل میلر، دیپلمات پیشین آمریکایی، و گریم اسمیت، تحلیلگر ارشد مسائل افغانستان، در پادکست اختصاصی مجله «فارن افرز» با بررسی ابعاد خروج آمریکا و حاکمیت دوباره طالبان اعلام کردند که افغانستان بهسرعت از اولویتهای اصلی سیاست خارجی واشنگتن خارج شده و این موضوع، ارزیابی اشتباهات دو دهه حضور نظامی آمریکا را دشوار کرده است.
به گزارش ایراف، این دو کارشناس برجسته ارشد با اشاره به هزینههای هنگفت مالی و انسانی آمریکا در افغانستان تاکید کردند که ثبات نسبی و آرامش کنونی در افغانستان زیر سایه حکومت طالبان، منطق اصلی جنگ ۲۰ ساله ایالات متحده را به چالش کشیده است.
همچنین بر خلاف پیشبینیهای سال ۲۰۲۱ مبنی بر گسترش بیثباتی به آسیای مرکزی و موج تازه مهاجرت، استدلال غرب برای مبارزه با گروههای مسلح در داخل خاک افغانستان تضعیف شده است.
شکست توافق دوحه، ساختار پلیسی طالبان و آینده مبهم اقتصاد
در این گفتگو، لورل میلر توافقنامه دوحه را کاملاً به سود طالبان و عامل اصلی تضعیف حکومت پیشین خواند و تاکید کرد که واشنگتن روند خروج را به جای هماهنگی با دولت وقت، صرفاً با طالبان پیش برد.
میلر همچنین محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران را بیسابقه دانست و هشدار داد ادامه محرومیتهای آموزشی، افغانستان را در سالهای آینده با بحران شدید کمبود متخصص و پزشک مواجه خواهد ساخت.
در همین حال، گریم اسمیت با اشاره به سقوط ۲۰ تا ۳۰ درصدی اقتصاد افغانستان پس از قطع کمکهای خارجی، ساختار فعلی تحت مدیریت طالبان را یک «نظام مبتنی بر نظارت شدید پلیسی» توصیف کرد.
با این حال، کارشناسان فارن افرز با بعید دانستن رسمیت شناختن طالبان از سوی واشنگتن، تاکید کردند که محتملترین سناریو، تداوم وضعیت موجود همراه با همکاریهای محدود و پنهانی در حوزه ضدتروریسم خواهد بود؛ وضعیتی که در آن طالبان قدرت را حفظ میکند اما افغانستان کشوری فقیر و منزوی باقی خواهد ماند.
آمریکا و داعش خوراسان؛ از حمایت تا پاداش میلیوندلاری
به گزارش خبرگزاری تسنیم، وزارت خارجه آمریکا در چارچوب برنامه «پاداش برای عدالت» برای اطلاعاتی که به شناسایی، یافتن محل اختفا یا دستگیری دو تن از سرکردگان ارشد داعش خوراسان منجر شود، پاداشهای چند میلیوندلاری تعیین کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، واشنگتن برای اطلاعات درباره «ثناءالله غفاری» معروف به «شهابالمهاجر»، سرکرده داعش خوراسان، تا 8 میلیون دلار پاداش در نظر گرفته است. غفاری در سال 2020 از سوی سرکرده مرکزی داعش بهعنوان رئیس شاخه خوراسان منصوب شد و به گفته وزارت خارجه آمریکا، مسئول تأیید عملیات و تأمین مالی این گروه در افغانستان است.
آمریکا همچنین برای اطلاعات درباره «عبیدالله»، از فرماندهان ارشد و مسئول امور مالی داعش خوراسان، تا 10 میلیون دلار پاداش تعیین کرده است. بر اساس اطلاعات برنامه «پاداش برای عدالت»، وی در تأمین مالی، برنامهریزی عملیات و فرماندهی واحدهای عملیاتی این گروه تروریستی نقش دارد.
تعیین این پاداشها در حالی صورت میگیرد که طی سالهای گذشته، برخی چهرههای سیاسی افغانستان و شماری از کشورهای منطقه، آمریکا و متحدانش را به تقویت یا استفاده ابزاری از داعش خوراسان در برابر طالبان متهم کرده بودند. از جمله طاهر قدیر، نماینده پیشین پارلمان افغانستان، بارها چنین ادعاهایی را مطرح کرده بود. روسیه نیز در مقاطع مختلف نسبت به فعالیت داعش خوراسان در افغانستان هشدار داده و آن را تهدیدی جدی برای امنیت منطقه دانسته است.
با این حال، «ذبیحالله مجاهد»، سخنگوی ارشد حکومت طالبان نیمه مردادماه سال جاری در واکنش به ابراز نگرانی برخی اعضای شورای امنیت سازمان ملل درباره تهدیدهای ناشی از فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان، این نگرانیها را رد کرد و تأکید نموده بود هیچ گروه مسلحی اجازه فعالیت در افغانستان را ندارد.
مجاهد گفته بود که افغانستان تحت کنترل کامل حکومت طالبان قرار دارد و هیچ گروه مسلح خودسر اجازه فعالیت در این کشور را ندارد.
وی تأکید کرده بود موضع طالبان درباره استفاده نشدن از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر بسیار روشن است و افزود: افغانستان اجازه نمیدهد از خاک آن علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
سخنگوی ارشد حکومت طالبان همچنین تصریح کرده بود گروه تروریستی داعش در افغانستان «کاملاً سرکوب شده» و پناهگاههای این گروه از بین رفته است.
نشست بیشکک؛ پرونده افغانستان در دستورکار سران شانگهای
نشست سران سازمان همکاری شانگهای در نخستین روز سپتامبر در بیشکک برگزار میشود؛ نشستی که بخش مهمی از دستور کار آن به بررسی وضعیت افغانستان و تهدیدهای امنیتی ناشی از فعالیت گروههای تروریستی و قاچاق مواد مخدر اختصاص دارد، اما حکومت طالبان همچنان در فهرست دعوتشدگان این اجلاس قرار نگرفته است.
به گزارش ایراف، رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای قرار است ۱ سپتامبر در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، گردهم آیند و درباره مجموعهای از چالشهای امنیتی منطقهای، از جمله وضعیت افغانستان، تبادل نظر کنند.
این نشست در حالی برگزار میشود که تحولات افغانستان طی سالهای اخیر به یکی از محورهای ثابت گفتوگوهای امنیتی در چارچوب شانگهای تبدیل شده است.
براساس اعلام دبیرخانه سازمان همکاری شانگهای، تروریسم، قاچاق مواد مخدر و نگرانیهای امنیتی در امتداد مرزها از مهمترین موضوعاتی است که در بخش مربوط به افغانستان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
اعضای این سازمان معتقدند که بیثباتی در افغانستان میتواند پیامدهای مستقیم بر امنیت جمعی کشورهای عضو داشته باشد و نیازمند هماهنگی بیشتر در سطح منطقهای است.
افغانستان از سال ۱۳۹۱ بهعنوان عضو ناظر در سازمان همکاری شانگهای حضور داشت، اما پس از رویکارآمدن طالبان در مرداد ۱۴۰۰، جایگاه ناظر این کشور عملاً به حالت تعلیق درآمد.
با وجود تأکید برخی اعضا بر ضرورت تعامل با کابل، تاکنون هیچ تصمیم رسمی برای بازگرداندن این جایگاه اتخاذ نشده است.
غیبت طالبان و تداوم انزوای کابل
در حالی که بخش قابل توجهی از دستور کار نشست بیشکک به افغانستان اختصاص دارد، هیچ دعوت رسمی برای حضور حکومت طالبان صادر نشده است.
این غیبت، به باور تحلیلگران، نشانهای از تداوم انزوای سیاسی کابل در سازوکارهای منطقهای است؛ انزوایی که باعث میشود تصمیمهای مهم امنیتی و اقتصادی درباره افغانستان، بدون حضور نماینده این کشور اتخاذ شود.
کارشناسان منطقهای میگویند که نبود طالبان در نشست بیشکک، شکاف میان کابل و نهادهای همکاری منطقهای را عمیقتر میکند و مانع شکلگیری گفتوگوهای منظم درباره امنیت مرزی، مبارزه با تروریسم و مدیریت بحرانهای ناشی از قاچاق مواد مخدر میشود.
سخنگوی طالبان اعلام کرده است که کابل بهدنبال «تغییر رویکردهای دوران جنگ» و آغاز فصل تازهای از روابط با واشنگتن است؛ موضعی که در ادامه تلاشهای چند هفته اخیر طالبان برای خروج از انزوای دیپلماتیک و احیای کانالهای ارتباطی با آمریکا مطرح میشود.
به گزارش ایراف، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، در گفتوگو با یک رسانه هندی گفته است که «سیاستهای دوران جنگ با آمریکا باید تغییر کند» و حکومت کنونی خواهان روابطی «نیک و مبتنی بر احترام متقابل» با واشنگتن است.
مجاهد در پاسخ به پرسشی درباره آینده روابط دو طرف تأکید کرده که طالبان از سرگیری فعالیت سفارت آمریکا در کابل و همچنین بازگشایی سفارت افغانستان در واشنگتن را ضروری میدانند تا «روابط عادی دیپلماتیک» میان دو کشور احیا شود.
این موضعگیری در ادامه اظهارات اخیر امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، مطرح میشود؛ فردی که چند روز پیش در گفتوگو با روزنامه نیویورکتایمز اعلام کرده بود آمریکا «میتواند حضور دیپلماتیک خود را در کابل از سر بگیرد» و در پروژههای بزرگ اقتصادی افغانستان سرمایهگذاری کند.
تلاش برای خروج از انزوای بینالمللی
طی ماههای گذشته، طالبان مجموعهای از تحرکات دیپلماتیک را برای کاهش انزوای بینالمللی دنبال کردهاند؛ از امضای شراکت دفاعی با روسیه گرفته تا سفرهای متعدد به کشورهای خلیج فارس و آسیای مرکزی.
این تحرکات پس از آن شدت گرفت که پاکستان مرزهای تجاری خود را بهدلیل نگرانیهای امنیتی بست و حملات هوایی در خاک افغانستان انجام داد؛ رخدادهایی که روابط دو طرف را به پایینترین سطح در سالهای اخیر رساند.
پاسخ سرد واشنگتن
با وجود ابراز تمایل طالبان، وزارت خارجه آمریکا در پاسخی مکتوب احتمال عادیسازی روابط را رد کرده و این گروه را به «عدم پایبندی به تعهدات ضدتروریستی» متهم کرده است.
دولت ترامپ نیز سیاستهای سختگیرانهتری علیه طالبان اتخاذ کرده؛ از محدودیتهای ویزایی تا قرار دادن این گروه در فهرست دولتهای حامی بازداشتهای غیرقانونی.
طالبان نیز درخواستهای واشنگتن درباره پایگاه بگرام، تحویل سلاحهای باقیمانده و آزادی یک زندانی آمریکایی را رد کردهاند.
رقابت بر سر معادن و چالشهای اقتصادی
کارشناسان آمریکایی معتقدند پیشنهاد طالبان برای سرمایهگذاری در ذخایر لیتیوم، مس و سنگآهن افغانستان میتواند برای واشنگتن جذاب باشد؛ بهویژه در شرایطی که چین و روسیه حضور اقتصادی خود را در افغانستان گسترش دادهاند.
با این حال، سابقه آمریکا در این حوزه چندان موفق نبوده است. طبق گزارش نهاد بازرسی سیگار، آمریکا بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ نزدیک به یک میلیارد دلار در صنایع معدنی افغانستان هزینه کرد اما نتیجه ملموسی به دست نیاورد.
اکنون شرکتهایی از چین، ایران و قطر قراردادهای استخراج معادن را در اختیار دارند.
++
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در گفتوگو با شبکه خبری «آرتی» در پاسخ به پرسشی درباره شروط جامعه جهانی و محدودیتهای موجود علیه زنان و دختران اظهار داشت: افغانستان دارای باورهای دینی، منافع داخلی و قوانین خاص خود است و این اصول باید از سوی دیگر کشورها مورد احترام قرار گیرد. وی با رد امکان تغییر در این سیاستها، شرطگذاری خارجی برای مسائل داخلی را غیرقابل قبول دانست.
سخنگوی حکومت طالبان در بخش دیگری از این مصاحبه با اشاره به روابط با واشنگتن تصریح کرد که کابل خواهان روابط عادی دیپلماتیک با آمریکا است. به گفته وی، اقداماتی نظیر بازگشایی سفارت آمریکا در کابل، ایجاد نمایندگی دیپلماتیک افغانستان در واشنگتن، لغو تحریمهای اقتصادی و آزادسازی داراییهای منجمدشده بانک مرکزی افغانستان میتواند زمینهساز بهبود تعاملات با کشورهای غربی شود.
مجاهد همچنین با اشاره به سالگرد خروج نیروهای خارجی مدعی شد که افغانستان پس از خروج آمریکا در وضعیت امنیتی و سیاسی بهتری قرار گرفته و استقلال خود را بازیافته است، هرچند همچنان با چالشها و مشکلات اقتصادی روبهرو است. وی در ادامه، روسیه را شریکی مهم در منطقه خواند و از تمایل حکومت طالبان برای توسعه همکاریهای اقتصادی با مسکو در بخشهای تجارت، بازسازی، سوخت و انرژی خبر داد.
**پافشاری کابل بر مواضع خود در برابر شروط جامعه جهانی**
پافشاری سخنگوی حکومت طالبان بر ثبات سیاستهای اجتماعی در حالی مطرح میشود که جامعه جهانی و سازمان ملل متحد، کسب مشروعیت بینالمللی و بهرسمیتشناختهشدن رسمی حکومت طالبان را مستقیماً به تشکیل حکومت فراگیر، رعایت حقوق بشر و بهویژه رفع محدودیتهای آموزشی و کاری زنان مشروط کردهاند.
از سوی دیگر، رویکرد کشورهای منطقهای از جمله روسیه، چین و ایران طی سالهای اخیر مبتنی بر «تعامل منهای بهرسمیتشناسی رسمی» بوده است؛ به طوری که این کشورها ضمن تحویل دادن سفارتخانههای افغانستان در پایتختهای خود به نمایندگان حکومت طالبان و گسترش مبادلات تجاری و انرژی، تحکیم روابط رسمی دیپلماتیک را به اصلاح فرآیندهای حکمرانی و تأمین امنیت پایدار منطقهای منوط کردهاند.
لاوروف: آمریکا در افغانستان از مأموریت مبارزه با تروریسم منحرف شد
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه با اشاره به حملات 11 سپتامبر با انتقاد از عملکرد آمریکا در افغانستان گفت، واشنگتن به جای تمرکز بر ریشهکن کردن تروریسم، تصمیم گرفت حضور نظامی خود را در این کشور ادامه دهد.
وی در گفتگو با «آربیسی» روسیه اظهار داشت شورای امنیت سازمان ملل پس از حملات 11 سپتامبر قطعنامهای را تصویب کرد که هدف آن مقابله با تروریسم و کمک به مردم افغانستان برای بازگشت به زندگی عادی بود.
لاوروف افزود پس از تصویب این قطعنامه، ائتلافی بینالمللی به رهبری آمریکا شکل گرفت و مسکو نیز آماده بود به شیوههای مختلف با این ائتلاف همکاری کند.
وزیر خارجه روسیه در ادامه خاطرنشان کرد مسکو تهدید تروریسم جهانی را بهخوبی درک میکرد و ولادیمیر پوتین نخستین رئیسجمهوری بود که پس از حملات 11 سپتامبر با رئیسجمهور وقت آمریکا تماس گرفت و پیشنهاد کمک داد.
وی گفت با این حال آمریکا در ادامه مسیر، به جای آنکه مأموریت خود را بر ریشهکن کردن تروریسم متمرکز کند، تصمیم گرفت سالها در افغانستان بماند.
لاوروف همچنین تأکید کرد نتیجه حضور طولانیمدت آمریکا در افغانستان با اهداف اولیه عملیات و قطعنامه شورای امنیت تفاوت داشت.
حملات 11 سپتامبر 2001 توسط 19 عضو شبکه القاعده انجام شد که بر اساس گزارشها، 15 نفر از آنها تبعه عربستان، دو نفر تبعه امارات، یک نفر تبعه مصر و یک نفر تبعه لبنان بود.
پس از این رویداد، دولت وقت آمریکا به بهانه این حملات یک ائتلاف بینالمللی را برای جنگ با افغانستان ایجاد کرد. این اقدام آغاز تحولاتی بود که بیست سال افغانستان را تحت الشعاع مسایل مربوط به آن قرار داد.
آمریکا در پاسخ به این اقدام در 7 اکتبر 2001 حملات گسترده هوایی را در افغانستان آغاز کرد و به دنبال آن با تأسیس پایگاههای نظامی تا سال 2021 حضور بیست ساله خود را در این کشور رقم زد.
کمیسیون جنگ افغانستان اعلام کرده است که مأموریت این نهاد مستقل و دوحزبی با تأیید کنگره آمریکا برای یک سال دیگر تمدید شده و زمان ارائه گزارش نهایی آن تا آگوست سال ۲۰۲۷ میلادی افزایش یافته است.
به گزارش ایراف، در بیانیهای که از سوی شمیلا چودری و کالین اف. جکسون، رؤسای مشترک این کمیسیون منتشر شده، آمده است که رهبران کنگره از کمیتههای مرتبط در هر دو مجلس نمایندگان و سنا و از هر دو حزب، تمدید این مأموریت را مطابق روند پیشبینیشده در قانون تأسیس کمیسیون تصویب کردهاند.
رؤسای کمیسیون تأکید کردهاند که این تمدید، زمان لازم برای تکمیل یک ارزیابی جامع، مستقل و دقیق از جنگ ۲۰ ساله آمریکا در افغانستان را فراهم میکند و به کمیسیون اجازه میدهد پژوهشهای حیاتی باقیمانده را تکمیل کرده و روند بررسی را عمیقتر سازد.
آنان گفتهاند که هدف این است که گزارش نهایی شامل یافتهها و توصیههایی سنجیده و مبتنی بر شواهد باشد.
کمیسیون جنگ افغانستان در دسامبر سال ۲۰۲۱ میلادی با تصویب کنگره آمریکا ایجاد شد.
مأموریت این کمیسیون انجام یک بررسی جامع از جنگ ۲۰ ساله آمریکا در افغانستان و استخراج درسهای آموختهشده و توصیههای راهبردی برای آینده سیاستگذاری این کشور است.
این گزارش قرار است یکی از مهمترین اسناد ارزیابی سیاست خارجی آمریکا در دو دهه اخیر باشد.
این در حالیاست که در هفتههای اخیر، شماری از مقامهای دولت ترامپ بار دیگر بر ضرورت انجام یک تحقیق گسترده درباره «خروج فاجعهبار» آمریکا از افغانستان تأکید کردهاند.
آنان میگویند بررسیهای موجود کافی نیست و باید روند خروج، تصمیمهای عملیاتی و پیامدهای انسانی آن در یک چارچوب مستقل و سختگیرانه ارزیابی شود؛ موضعی که با تمدید مأموریت کمیسیون جنگ افغانستان همزمان شده است.
روزنامه هندو در گزارشی به مناسبت پنجسالگی تسلط طالبان بر افغانستان، تصویری دوگانه از وضعیت کشور ارائه میدهد؛ تصویری که از یکسو بر پایان جنگهای گسترده و ایجاد ثبات نسبی تأکید دارد و از سوی دیگر نشان میدهد جامعه افغانستان همچنان خواهان اصلاحات بنیادین در حوزههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است.
به گزارش ایراف، روزنامه هندو در ابتدای گزارش خود یادآور میشود که طالبان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱، پس از خروج نیروهای آمریکایی و ناتو، کنترل کابل را در دست گرفتند و اکنون پنج سال از این تحول گذشته است.
این روزنامه تأکید میکند که در این مدت، افغانستان از جنگهای داخلی گسترده فاصله گرفته و بسیاری از مسیرها و مناطق که پیشتر محل درگیری بودند، اکنون امنتر شدهاند.
بهنوشته این روزنامه، کاهش درگیریها باعث شده میلیونها مهاجر افغان از ایران و پاکستان به کشور بازگردند؛ بازگشتی که هرچند نشانهای از ثبات نسبی است، اما فشار اقتصادی بر دولت طالبان را افزایش داده است.
هندو مینویسد: «افغانستان پس از دههها جنگ، اکنون آرامتر است، اما این آرامش بدون اصلاحات نمیتواند آیندهای پایدار بسازد.»
اقتصاد شکننده و فشارهای اجتماعی
روزنامه هندو بخش مهمی از گزارش خود را به وضعیت اقتصادی افغانستان اختصاص داده و مینویسد اقتصاد کشور در یکی از سختترین دورههای تاریخی خود قرار دارد.
کاهش کمکهای خارجی، محدودیتهای بانکی، بیکاری گسترده و وابستگی میلیونها نفر به کمکهای بشردوستانه، افغانستان را در وضعیت شکننده قرار داده است.
در حوزه اجتماعی نیز این روزنامه به محدودیتهای گسترده علیه زنان اشاره میکند؛ از ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از کلاس ششم تا محدودیت حضور زنان در ادارات، دانشگاهها و فعالیتهای اجتماعی.
هندو مینویسد این سیاستها باعث شده بخش بزرگی از جامعه افغانستان خواهان اصلاحات جدی در ساختار حکمرانی طالبان باشد.
تهدیدهای امنیتی و تنشهای منطقهای
در بخش امنیتی، روزنامه هندو به فعالیت شاخه خراسان داعش (ISKP) اشاره میکند و مینویسد این گروه طی پنج سال گذشته حملات متعددی علیه غیرنظامیان، نیروهای طالبان و اتباع خارجی انجام داده است.
این روزنامه همچنین به تنشهای مرزی میان افغانستان و پاکستان پرداخته و مینویسد روابط کابل و اسلامآباد پس از ۲۰۲۱ با افزایش درگیریهای مرزی و اتهامات متقابل درباره فعالیت گروههای مسلح تیره شده است.
مطالبه اصلاحات؛ افغانستان بر سر دوراهی
روزنامه هندو در جمعبندی گزارش خود تأکید میکند که با وجود ثبات نسبی، جامعه افغانستان همچنان خواهان دگرگونی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است.
این روزنامه مینویسد: «افغانستان در نقطهای قرار دارد که باید میان ادامه وضع موجود یا حرکت بهسوی اصلاحات بنیادین یکی را انتخاب کند؛ انتخابی که مسیر آینده کشور را تعیین خواهد کرد.»
رسانههای آلمانی فاش کردهاند که یک هیات سهنفره از طالبان با ویزای ۳۰ روزه وارد آلمان شده و قرار است طی سه هفته آینده، مقدمات فنی برای اخراج گستردهتر مهاجران افغانستان را فراهم کند؛ سفری که تا امروز «محرمانه» نگه داشته شده و اکنون وزارت خارجه آلمان نیز آن را تأیید کرده است.
به گزارش ایراف، به نقل از رسانه آلمانی NDR، یک هیات سهنفره از طالبان هفته گذشته پس از ترک کابل و توقف کوتاه در قطر، با ویزای صادرشده از سفارت آلمان در دوحه وارد این کشور شدهاند.
این هیات اکنون در ساختمان سفارت افغانستان در منطقه گرونوالد برلین مستقر است؛ ساختمانی که از زمان سقوط دولت پیشین، عملاً زیر نفوذ طالبان اداره میشود.
این رسانه میگوید مأموریت این هیات تا امروز «محرمانه» بوده و افکار عمومی آلمان از آن دور نگه داشته شده است؛ موضوعی که حساسیتها درباره همکاریهای فنی میان برلین و طالبان را افزایش داده است.
هدف اصلی: تسهیل اخراج مهاجران افغان
وزارت خارجه آلمان در پاسخ به پرسش این رسانه، حضور هیات طالبان را تأیید کرده و گفته است این سفر «بهطور مستقیم با روند اخراجهای بیشتر شهروندان افغانستان مرتبط است».
به گفته این وزارتخانه، برای ایجاد «پیشنیازهای فنی» در روند اخراج، یک «تیم پشتیبانی فنی» از طالبان بهطور موقت وارد آلمان شده است.
این در حالی است که سال گذشته نیز دو دیپلمات معرفیشده از سوی طالبان وارد آلمان شدند؛ یکی اکنون عملاً اداره سفارت افغانستان در برلین را برعهده دارد و دیگری مسئولیت کنسولگری افغانستان در بن را پیش میبرد.
دولت آلمان وظیفه آنان را «ارائه خدمات کنسولی به افغانهای مقیم خارج و تسهیل روند اخراج مهاجران» اعلام کرده بود؛ اقدامی که در توافقنامه ائتلاف حاکم آلمان نیز پیشبینی شده است.
سفرهای داخلی؛ از برلین تا بن و مونیخ
براساس اطلاعات منتشرشده، هیات طالبان قرار است هفته آینده به شهرهای بن و مونیخ نیز سفر کند؛ شهرهایی که کنسولگریهای افغانستان در آنها فعالاند و نقش مهمی در شناسایی و صدور اسناد برای مهاجران دارند.
مأموریتهای پیشین؛ تلاش برای کنار زدن دیپلماتهای دولت سابق
رسانه NDR همچنین گزارش داده است که این هیات سال گذشته نیز با دستورکار دیگری وارد آلمان شده بود؛ هدف آن سفر، کنار زدن دیپلماتهای منصوب دولت پیشین افغانستان و در اختیار گرفتن کامل دفاتر دیپلماتیک این کشور در آلمان بوده است.
مذاکرات امنیتی و انتقادهای حقوق بشری
در ماههای اخیر، مقامهای دولت آلمان چندین دور نشست با طالبان درباره اخراج مهاجران «مجرم» برگزار کردهاند؛ مذاکراتی که با واکنش تند نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است.
فعالان حقوق بشر این روند را «سفیدنمایی و تعامل بیشتر با طالبان» توصیف کرده و از دولت آلمان خواستهاند همکاریهای فنی با این گروه را متوقف کند.
ورود هیات جدید طالبان به آلمان نشان میدهد که همکاریهای فنی میان برلین و طالبان ـ با وجود عدم شناسایی رسمی این گروه ـ در حال گسترش است.
این روند میتواند پیامدهای مهمی برای مهاجران افغان در اروپا داشته باشد و همزمان بحثهای سیاسی و حقوق بشری در آلمان را تشدید کند.
اخراج در سایه نگرانی؛ پرونده پناهجویان افغان روی میز پارلمان اروپا
کمیته فرعی حقوق بشر پارلمان اروپا روز پنجشنبه موضوع بازگرداندن مهاجران و پناهجویان افغان را در پرتو وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان بررسی میکند؛ نشستی که پس از گفتوگوهای فنی مقامهای اروپایی با نمایندگان حکومت طالبان و در ادامه فشار برخی دولتهای اروپایی برای ازسرگیری روند اخراج شکل گرفته است.
به گزارش ایراف، کمیته فرعی حقوق بشر پارلمان اروپا اعلام کرده است که نشست ویژهای برای ارزیابی پیامدهای بازگرداندن مهاجران افغان از کشورهای عضو اتحادیه اروپا برگزار میکند.
این نشست روز پنجشنبه پیشرو در بروکسل انجام میشود و قرار است نمایندگان پارلمان اروپا درباره تبعات انسانی، حقوقی و امنیتی بازگرداندن پناهجویان به افغانستان گفتوگو کنند.
زمینهسازی پس از گفتوگوهای فنی با طالبان
بر اساس اطلاعات موجود، این بررسی پس از دیدارهای اخیر مقامهای اروپایی با نمایندگان حکومت طالبان مطرح شده است؛ دیدارهایی که در قالب گفتوگوهای فنی درباره امکان بازگرداندن مهاجران انجام شده و اتحادیه اروپا تأکید دارد که این تعاملها به معنای بهرسمیتشناختن طالبان نیست.
در ماههای گذشته، فشار برخی دولتهای اروپایی برای ازسرگیری روند اخراج مهاجران افغان افزایش یافته است؛ بهویژه کشورهایی که خواهان بازگرداندن افراد دارای محکومیت کیفری یا کسانی هستند که از نظر امنیتی «پرخطر» ارزیابی شدهاند.
نگرانیهای حقوق بشری؛ محور اصلی نشست
پارلمان اروپا اعلام کرده است که ارزیابی این موضوع با درنظر گرفتن وضعیت حقوق بشر در افغانستان انجام میشود؛ وضعیتی که همچنان یکی از نگرانیهای جدی نهادهای بینالمللی است.
سازمانهای حقوق بشری و کارشناسان مهاجرت هشدار دادهاند که بازگرداندن اجباری افغانها به کشوری که با محدودیت علیه زنان، نقض حقوق بشر و بحران انسانی روبهروست، میتواند جان افراد را به خطر بیندازد.
کمیته فرعی حقوق بشر؛ نهاد پیگیر تعهدات بینالمللی
کمیته فرعی حقوق بشر پارلمان اروپا یکی از بخشهای تخصصی این نهاد است که پروندههای مرتبط با نقض حقوق بشر، تعهدات بینالمللی و پیامدهای انسانی تصمیمهای سیاسی را بررسی میکند.
این کمیته پیشتر نیز در نشستهای مختلف، وضعیت حقوق بشر در افغانستان را محور گفتوگو قرار داده است.
بازگرداندن مهاجران؛ چالش سیاسی و انسانی اروپا
مسئله بازگرداندن پناهجویان افغان در سالهای اخیر، بهویژه پس از حاکمیت طالبان، به یکی از موضوعهای بحثبرانگیز در اروپا تبدیل شده است.
دادههای رسمی نشان میدهد که با وجود صدور هزاران دستور بازگشت، نرخ واقعی اخراج افغانها بسیار پایین بوده و همین امر برخی دولتها را به سمت تعامل فنی با طالبان سوق داده است.
گزارش تازه اسکاینیوز از بزرگترین بیمارستان کودکان افغانستان در کابل، تصویری تکاندهنده از فشار بیسابقه بر نظام درمانی این کشور ارائه میدهد؛ جایی که بهگفته پزشکان، کاهش شدید کمکهای بینالمللی، فقر گسترده و محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، بیشترین آسیب را متوجه زنان و کودکان کرده است.
به گزارش ایراف، الکس کرافورد، خبرنگار اسکاینیوز، در گزارش میدانی خود از بزرگترین بیمارستان کودکان کابل، سالنهای شلوغ، راهروهای پر از تخت و اتاقهایی را به تصویر کشیده که در آنها گاهی سه کودک بیمار روی یک تخت بستری میشوند؛ صحنهای که بهگفته او، بهخوبی ابعاد بحران درمانی در افغانستان را نشان میدهد.
پزشکان و پرستاران این بیمارستان با کمبود جدی دارو، تجهیزات پزشکی و نیروی انسانی روبهرو هستند و در عین حال باید پاسخگوی موج فزاینده بیماران باشند؛ موجی که بخش مهمی از آن، نتیجه تعطیلی مراکز درمانی در مناطق دورافتاده و روستایی است.
سوءتغذیه و بیماریهای عفونی؛ چهره پنهان بحران
بر اساس این گزارش، بسیاری از کودکان بستری در بیمارستان کابل از سوءتغذیه و بیماریهای عفونی رنج میبرند؛ بیماریهایی که بهگفته پزشکان، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد آنها قابل پیشگیری بوده و در صورت دسترسی به خدمات اولیه بهداشتی و تغذیه مناسب، میتوانستند هرگز به مرحله بستری نرسند.
فقر، بهداشت نامناسب، آب ناسالم و دسترسی محدود به خدمات درمانی، از مهمترین عوامل آسیبپذیری کودکان عنوان شده است.
نهادهای بینالمللی نیز هشدار دادهاند که افغانستان با یکی از شدیدترین موجهای سوءتغذیه کودکان در سالهای اخیر روبهرو است و نزدیک به میلیونها کودک زیر پنج سال با درجات مختلف سوءتغذیه دستوپنجه نرم میکنند.
مادرانی که صدها کیلومتر راه میآیند
در گزارش اسکاینیوز، به مادرانی اشاره شده که برای درمان فرزندان خود صدها کیلومتر راه را طی کردهاند؛ از جمله مادری که از قندهار در جنوب افغانستان، خود را به کابل رسانده تا شاید در بیمارستان کودکان، امکان درمانی برای فرزندش پیدا کند.
این مادران در شرایطی بسیار دشوار، در کنار تختهای فرزندان بیمار خود مینشینند و ساعتها در صف انتظار میمانند؛ در حالیکه پزشکان میگویند نرخ مرگومیر مادران و نوزادان در افغانستان همچنان بالاست و فشار ناشی از کمبود امکانات، کار را برای کارکنان بیمارستانها بهشدت سنگین کرده است.
کاهش کمکها و تعطیلی مراکز درمانی
اسکاینیوز در گزارش خود تأکید میکند که کاهش شدید کمکهای بشردوستانه به افغانستان و انزوای سیاسی حاکمان فعلی این کشور، باعث تعطیلی دهها مرکز درمانی در مناطق دورافتاده شده است؛ موضوعی که بیماران را ناچار کرده برای دریافت خدمات، به بیمارستانهای بزرگ شهری از جمله کابل مراجعه کنند و همین امر، فشار بر این بیمارستانها را چند برابر کرده است.
برآوردهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که در سالهای اخیر، صدها مرکز بهداشتی و درمانی در افغانستان بهدلیل کاهش بودجه و قطع بخشی از کمکهای خارجی، تعطیل یا تعلیق شدهاند و میلیونها نفر، بهویژه زنان و کودکان، دسترسی خود را به خدمات پایه سلامت از دست دادهاند.
محدودیتهای کاری زنان و پیامدهای آن
در بخش دیگری از این گزارش، به محدودیتهای اعمالشده بر کار زنان در افغانستان اشاره شده است؛ محدودیتهایی که بهگفته پزشکان و نهادهای امدادی، توان نظام سلامت را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه، بهویژه در حوزه بهداشت مادر و کودک، کاهش داده و روند ارائه خدمات را دشوارتر کرده است.
کارشناسان میگویند حضور پزشکان، پرستاران و ماماهای زن، برای ارائه خدمات به مادران و نوزادان حیاتی است و هرگونه محدودیت در این حوزه، مستقیماً بر آمار مرگومیر و کیفیت خدمات درمانی اثر میگذارد.
هشدار درباره آینده سلامت کودکان
گزارش اسکاینیوز از بیمارستان کودکان کابل، در کنار دادههای نهادهای بینالمللی، تصویری نگرانکننده از آینده سلامت کودکان و مادران در افغانستان ترسیم میکند؛ آیندهای که در آن، کاهش کمکهای خارجی، فقر، سوءتغذیه، بیماریهای عفونی و محدودیتهای ساختاری میتواند نسل جدید را با خطرهای جدی روبهرو کند.
در این میان، بیمارستانهای بزرگ شهری مانند کابل، به آخرین امید خانوادهها تبدیل شدهاند؛ امیدی که خود زیر بار کمبود امکانات و ازدحام بیماران، «فرسوده و خسته» توصیف میشود.
طالبان: اجازه هیچ تحرک نظامی را در مرز با تاجیکستان نمیدهیم
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «ذبیحالله مجاهد»، سخنگوی ارشد حکومت طالبان، در واکنش به گزارش کمیته امنیت ملی تاجیکستان درباره درگیری مسلحانه در امتداد مرز دو کشور گفت کابل اجازه هیچگونه تحرک نظامی در مرز افغانستان و تاجیکستان را نمیدهد.
مجاهد گفت چند روز پیش تحرکاتی در امتداد مرز دو کشور رخ داده بود که اکنون تحت کنترل قرار گرفته است و بهجز فعالیت قاچاقچیان، مشکل امنیتی جدی یا درگیری نظامی در این منطقه وجود ندارد.
سخنگوی طالبان افزود «رفتوآمد قاچاقچیان در امتداد این مرز از گذشته وجود داشته است، اما اجازه داده نخواهد شد از خاک افغانستان علیه تاجیکستان اقدامی صورت گیرد».
این اظهارات پس از آن مطرح شد که کمیته امنیت ملی تاجیکستان از کشته شدن دو شهروند افغانستان در جریان درگیری مسلحانه با نیروهای مرزی این کشور خبر داد.
بر اساس اعلام این کمیته، این دو شهروند افغانستان که اهل شهرستان «امامصاحب» ولایت «قندوز» بودند، بهصورت غیرقانونی وارد منطقه «فتحآباد» در شهرستان «جیحون» ولایت «ختلان» شده و حدود 17 کیلوگرم حشیش همراه داشتند.
مرز افغانستان و تاجیکستان در سالهای اخیر یکی از نقاط حساس امنیتی در آسیای مرکزی بوده است. تاجیکستان بارها درباره تهدیدهای امنیتی ناشی از گروههای مسلح و فعالیتهای غیرقانونی در امتداد این مرز ابراز نگرانی کرده است و طالبان نیز تلاش کرده است به کشورهای همسایه اطمینان دهد که از خاک افغانستان علیه آنها اقدامی صورت نخواهد گرفت.
جای خالی افغانستان؛ نشست سران شانگهای در قرقیزستان برگزار میشود
نشست سران سازمان همکاری شانگهای در اول سپتامبر در بیشکک برگزار میشود؛ نشستی که بدون اعلام دعوت رسمی از حکومت طالبان برگزار خواهد شد و همین موضوع، جایگاه افغانستان در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه را بار دیگر در حاشیه قرار میدهد.
به گزارش ایراف، نشست سران سازمان همکاری شانگهای، یکی از مهمترین گردهماییهای امنیتی و اقتصادی منطقه، قرار است روز ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در پایتخت قرقیزستان برگزار شود.
با وجود اهمیت تحولات افغانستان برای اعضای این سازمان، تاکنون هیچ دعوت رسمی برای حضور حکومت طالبان در این نشست اعلام نشده است.
افغانستان که از سال ۱۳۹۱ بهعنوان عضو ناظر در سازمان همکاری شانگهای حضور داشت، پس از تغییر قدرت در کابل در مرداد ۱۴۰۰ و رویکارآمدن طالبان، جایگاه ناظر خود را از دست داد و عملاً از سازوکارهای رسمی این سازمان کنار گذاشته شد.
موضع اعضا و نقش روسیه
در ماههای گذشته، برخی مقامهای روسیه از جمله نمایندگان ویژه این کشور در امور افغانستان و سازمان همکاری شانگهای، از دیدگاه مثبت اعضا نسبت به بازگرداندن جایگاه ناظر افغانستان سخن گفتهاند.
این مواضع نشان میدهد که بخشی از اعضا، بهویژه روسیه، همچنان بر ضرورت تعامل با کابل تأکید دارند؛ هرچند این دیدگاه تاکنون به تصمیم عملی برای دعوت رسمی از طالبان منجر نشده است.
درخواست طالبان برای حضور در سازوکارهای منطقهای
حکومت طالبان نیز بارها اعلام کرده است که دیدگاه کابل باید در تصمیمهای منطقهای لحاظ شود و نبود نماینده افغانستان در نشستهای مهم، باعث ایجاد خلأ در همکاریهای امنیتی و اقتصادی میشود.
طالبان تأکید دارد که افغانستان، بهدلیل موقعیت جغرافیایی و تأثیر مستقیم تحولات داخلیاش بر امنیت منطقه، باید در سازوکارهای منطقهای از جمله شانگهای حضور داشته باشد.
پیامدهای غیبت افغانستان
تحلیلگران منطقهای معتقدند که عدم حضور افغانستان در نشست بیشکک، این کشور را بار دیگر در حاشیه تصمیمگیریهای امنیتی و اقتصادی قرار میدهد؛ تصمیمهایی که بخش قابل توجهی از آنها مستقیماً با تحولات افغانستان مرتبط است.
به باور این کارشناسان، بازگشت افغانستان به جایگاه ناظر میتواند مسیر همکاریهای امنیتی، تجاری و اقتصادی را دوباره فعال کند و زمینه گفتوگوهای منظم میان کابل و اعضای شانگهای را فراهم سازد.
دیپلمات آمریکایی: هیچ اعتمادی میان واشنگتن و طالبان وجود ندارد
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «رونالد نیومن»، سفیر پیشین آمریکا در افغانستان، در گفتگو با رسانه اسرائیلی «i24» گفت هیچ اعتمادی میان واشنگتن و طالبان وجود ندارد و دو طرف برای عادیسازی روابط باید به صورت مرحلهای و گامبهگام پیش روند.
نیومن در پاسخ به این پرسش که آیا احتمال بازگشایی سفارت آمریکا در افغانستان تحت حاکمیت طالبان وجود دارد، گفت: «بله، میتوانم چنین چیزی را تصور کنم» اما طالبان ابتدا باید در برخی سیاستهای خود تغییراتی ایجاد کند؛ بهویژه در زمینه رفتار با زنان که میتواند برای دولت آمریکا پیامدهای سیاسی داشته باشد.
سفیر پیشین آمریکا در افغانستان در ادامه اظهار داشت دلایلی برای بازگشایی سفارت آمریکا وجود دارد و میتواند تصور کند واشنگتن در نهایت چنین اقدامی انجام دهد، اما نمیتوان برای آن زمان مشخصی تعیین کرد.
این دیپلمات آمریکایی همچنین مدعی شد که تلاش برای حفظ رابطه سیاسی با آمریکا موضوع تازهای نیست و آنها حتی در جریان مذاکرات دوحه نیز خواستار حفظ چنین رابطهای بود البته طالبان خواستار خروج نیروهای نظامی آمریکا نیز بود.
وی همچنین گفت تا مدت کوتاهی پیش از فروپاشی دولت مورد حمایت واشنگتن در مرداد 1400، آمریکا انتظار داشت سفارت خود در کابل را حفظ کند و حتی درباره نوعی انتقال قدرت در کابل نیز گفتگو شده بود، اما با فرار اشرف غنی از کابل و ورود طالبان، این روند در آخرین لحظات فروپاشید.
نیومن در عین انتقاد از طالبان، نسبت به کنار گذاشتن افغانستان از سیاست خارجی آمریکا نیز هشدار داد و افزود که آمریکا در گذشته چندین بار از افغانستان فاصله گرفته است و «هر وقت به افغانستان پشت کردهایم، در نهایت در یک نقطه حساس آسیب دیدهایم».
سفیر پیشین آمریکا ادامه داد روسیه، چین و برخی کشورهای منطقه اکنون بخشی از خلأ دیپلماتیک ایجاد شده پس از خروج آمریکا را پر کردهاند؛ روسیه حکومت طالبان را بهطور رسمی به رسمیت شناخته و چین و شماری از کشورهای منطقه نیز روابط دیپلماتیک و تجاری خود با کابل را گسترش دادهاند.
نیومن در ادامه تصریح کرد هرگونه عادیسازی روابط آمریکا و طالبان باید گامبهگام و بر پایه اقدامات متقابل باشد و اگر طالبان خواستار بازگشایی سفارت آمریکا در کابل است، واشنگتن باید در مقابل اقدام مشخصی از کابل بخواهد و به وعدهها اکتفا نکند.
دیپلمات آمریکایی با تأکید بر اینکه میان دو طرف اعتماد کافی وجود ندارد، اضافه کرد بازگشایی سفارت بدون دریافت امتیاز یا اقدام متقابل، این پیام را به طالبان میدهد که نیازی به تغییر مواضع خود ندارد.
نیومن گفت آمریکا در گذشته بهتدریج از مواضع خود عقبنشینی کرده، در حالی که مواضع طالبان تغییر نکرده است و واشنگتن برای ایجاد رابطهای موفق باید این الگو را بشکند.
پارلمان اروپا بازگرداندن پناهجویان افغان را بررسی میکند
به گزارش خبرگزاری تسنیم، کمیته فرعی حقوق بشر پارلمان اروپا قرار است 12 شهریور ماه جاری، موضوع بازگرداندن پناهجویان افغان از اتحادیه اروپا به افغانستان را بررسی کند.
بر اساس برنامه نشستها و جلسات کمیسیونهای پارلمان اروپا برای هفته پیشرو، از 9 تا 15 شهریور، بازگرداندن پناهجویان به افغانستان در دستورکار یکی از نشستهای این نهاد قرار دارد.
این نشست در حالی برگزار میشود که نگرانیها درباره وضعیت حقوقبشر در افغانستان افزایش یافته و کمیسیون اروپا نیز اخیراً با نمایندگان حکومت طالبان درباره موضوعات مرتبط با مهاجرت و بازگرداندن پناهجویان گفتگو کرده است.
رسانههای آلمانی پیشتر گزارش دادند که هیئتی سهنفره از طالبان روز چهارشنبه در سفری محرمانه وارد برلین شده است. وزارت خارجه آلمان نیز اعلام کرده بود هدف از حضور این هیئت، صدور مدارک مورد تأیید طالبان و ایجاد پیشنیازهای فنی برای تسهیل اخراج شهروندان افغانستان از این کشور است.
کشورهای اروپایی در سالهای اخیر با افزایش شمار پناهجویان افغان و همچنین محدودیتهای قانونی و سیاسی برای بازگرداندن آنان روبرو بودهاند. موضوع نحوه تعامل با طالبان و امکان بازگرداندن شهروندان افغانستان نیز به یکی از مسائل مورد بحث میان کابل و کشورهای اروپایی تبدیل شده است.
آمریکا در ادامه سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی، یک شهروند افغان را که طبق حکم قضایی از بازگرداندن به افغانستان مصون بود، به جمهوری آفریقای مرکزی اخراج کرد؛ اقدامی که موجی از نگرانیهای حقوقی درباره دور زدن سازوکارهای حمایت از پناهجویان و بیتوجهی به تعهدات بینالمللی را برانگیخته است.
به گزارش ایراف، رسانههای بینالمللی گزارش دادهاند که ایالات متحده دهها مهاجر را در یک پرواز ویژه به جمهوری آفریقای مرکزی منتقل کرده است؛ پروازی که در میان مسافران آن، یک جوان افغان نیز حضور داشت؛ فردی که بنا بر حکم یک قاضی آمریکایی، به دلیل خطر جدی تعقیب و آزار از سوی طالبان، از بازگرداندن به افغانستان محافظت شده بود.
این پرواز در بانگی، پایتخت جمهوری آفریقای مرکزی، فرود آمد و شامل ۱۲ افغان، هشت ایرانی و چند مهاجر از نپال و نیکاراگوئه بود.
به گفته «ساوی آروی»، مدیر سیاستگذاری در سازمان Human Rights First، این انتقال بخشی از روندی است که دولت آمریکا طی ماههای اخیر برای اخراج مهاجران به کشورهای ثالث دنبال میکند؛ روندی که به گفته وکلای مهاجرت، بهعنوان یک خلأ قانونی برای دور زدن حمایتهای پناهندگی مورد انتقاد قرار گرفته است.
وکیل این جوان افغان اعلام کرده است که خانواده او در افغانستان از سوی طالبان تهدید شدهاند؛ زیرا دو برادر وی در همکاری با ارتش آمریکا نقش داشتهاند.
یکی از برادران او که در آمریکا زندگی میکند، عضو ارتش ملی افغانستان بوده و با نیروهای آمریکایی همکاری داشته است.
برادر دیگر نیز که بهعنوان خلبان توسط آمریکا آموزش دیده بود، بهدست طالبان کشته شده است.
همین سوابق باعث شده بود که دادگاه آمریکا احتمال خطر برای این فرد را «بیش از ۵۰ درصد» ارزیابی کند و حکم حفاظتی صادر شود.
وکلای مهاجرت و گروههای مدافع حقوق پناهجویان هشدار دادهاند که اخراج افراد به کشورهایی که هیچ ارتباطی با آنان ندارند، میتواند آنان را در معرض خطرات جدی قرار دهد.
جمهوری آفریقای مرکزی سالهاست با بیثباتی سیاسی، خشونتهای داخلی، فقر گسترده و تهدیدهای امنیتی روبهروست؛ شرایطی که برای یک پناهجو، بهویژه فردی که از طالبان گریخته، میتواند بسیار خطرناک باشد.
این دومین پرواز اخراج مهاجران به آفریقای مرکزی طی دو ماه اخیر است.
در پرواز قبلی نیز یک زن ایرانی که حکم قضایی حفاظت در برابر بازگرداندن داشت، به این کشور منتقل شده بود؛ اقدامی که اعتراضهای گستردهای را برانگیخت.
به گزارش رسانهها، دولت آمریکا در چارچوب توافقهای محرمانه با حدود دو ده کشور، هزاران مهاجر را به کشورهایی که هیچ پیوندی با آنان ندارند منتقل کرده است.
کارشناسان حقوقی میگویند این سیاستها عملاً راهی برای دور زدن تعهدات آمریکا در قبال پناهجویان است و میتواند جان افراد آسیبپذیر را به خطر بیندازد.
براساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون دستکم ۱۳ شهروند افغانستان بهشمول نظامیان سابق در ایالت بلوچستان پاکستان به دست افراد مسلح ناشناس کشته و ۱۷ نفر دیگر زخمی شدهاند.
عاملان این رویدادها تاکنون بازداشت نشدهاند و نتایج تحقیقات درباره این پروندهها نیز اعلام نشده است.
در تازهترین رویداد در روز جمعه، ششم سنبله یک پناهجوی افغان در منطقه کچلاغ در نزدیکی کویته در تیراندازی افراد مسلح ناشناس کشته شد. پولیس پاکستان این رویداد را تایید کرد اما هویت قربانی را اعلام نکرده است.
در دوم سنبله نیز دو نظامی سابق افغان به نامهای احمد و ادیب در نزدیکی شفاخانه شیخ زاید در مسیر کویته-مستونگ به دست افراد مسلح ناشناس کشته شدند.
در حادثه دیگری از تیراندازی افراد مسلح ناشناس به غیرنظامیان افغان در نزدیکی همین منطقه در ۲۷ اسد نیز سه افغان کشته و یک نفر دیگر زخمی شدند. زخمی این رویداد به پولیس گفته بود که برای کار به منطقه گلستان در عبدالله قلعه میرفته است.
در ۲۴ اسد نیز حضرتالله، پولیس حکومت پیشین هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد. او پس از بازگشت طالبان به قدرت به پاکستان رفته و در کویته زندگی میکرد. یک روز پس از این رویداد یک افغان دیگر در در منطقه هزارگنجی کویته کشته شد.
در این رویداد هفت نفر دیگر نیز زخمی شدند. به گفته منابع، این رویداد پس از درگیری میان نظامیان سابق افغان رخ داده بود. در ماه فبروری نیز دو زن افغان در تیراندازی نیروهای امنیتی پاکستان در منطقه پروم در پنجگور کشته شدند.
در این رویداد سه نفر دیگر زخمی شدند. پولیس پاکستان در آن زمان گفته بود که این افراد بهگونه غیرقانونی عازم ایران بودند. در ششم ثور امسال نیز دو افغان در تیراندازی در منطقه گلستان عبدالله قلعه کشته شدند.
براساس گزارشها این افراد برای کارگری به این منطقه رفته بودند. اواخر جوزای امسال نیز نیروهای امنیتی پاکستانی در روستای هوتآباد بهسوی یک موتر تیراندازی کردند که منجر به کشته شدن یک افغان و سه نفر دیگر شده بود.
حدود یک هفته پس از این رویداد سه شهروند دیگر افغانستان در یک حمله پهپادی ادعایی طالبان در منطقهای از شهرستان پشین زخمی شدند.
در بسیاری از این رویدادها عاملان حملات تاکنون بازداشت نشدند و نتایج تحقیقات اعلام نشده است. افغانستان اینترنشنال درباره این رویدادها با بابر یوسفزی، مشاور امور داخلی حکومت بلوچستان تماس گرفت.
این مقام پاکستانی اما تا زمان نشر این گزارش، به پرسشها پاسخ نداده است. افغانهای ساکن پاکستان نگران هستند که ادامه چنین رویدادهایی در بلوچستان امنیت آنان را با خطر مواجه کرده است.
امضای 20 تفاهمنامه تجاری بین افغانستان و ازبکستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان اعلام کرد کنفرانس ارتباطات تجاری میان بخش خصوصی افغانستان و استان قشقهدریای ازبکستان در کابل برگزار شد و در پایان آن 20 تفاهمنامه تجاری به ارزش مجموعی 267 میلیون دلار میان فعالان اقتصادی دو طرف به امضا رسید.
بر اساس اطلاعیه منتشر شده، این تفاهمنامهها در حوزههای مختلفی از جمله مواد غذایی، پوشاک، مصالح ساختمانی، دامداری، تجهیزات الکترونیکی و مبلمان به امضا رسیده است.
«احمدالله زاهد»، معاون وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان نیز در این نشست بر ضرورت تسهیل تجارت و ترانزیت میان دو کشور تأکید کرد. وی اظهار داشت افغانستان و ازبکستان علاوه بر همسایگی، ظرفیتهای اقتصادی مکملی دارند که در صورت استفاده مشترک میتواند به افزایش تجارت و سرمایهگذاری میان دو کشور کمک کند.
زاهد همچنین بر آمادگی کابل برای گفتگو درباره انتقال کالاهای صادراتی افغانستان از مسیر ازبکستان تأکید کرد و گفت تسهیل روندهای تجاری و ترانزیتی از اولویتهای افغانستان است.
«شهرت مرادوف»، معاون استاندار قشقهدریا، نیز از آمادگی این استان برای پذیرش هیئتهای تجاری افغانستان خبر داد و گفت ازبکستان میتواند در صادرات کالاهای افغانستان به بازارهای این کشور و سایر کشورها نقش داشته باشد.
روابط اقتصادی افغانستان و ازبکستان
روابط اقتصادی کابل و تاشکند در سالهای اخیر روندی رو به گسترش داشته است. موقعیت جغرافیایی ازبکستان و دسترسی آن به شبکههای حملونقل آسیای مرکزی، این کشور را برای افغانستان محصور در خشکی به یکی از مسیرهای مهم تجاری و ترانزیتی تبدیل کرده است.
بر اساس اعلام سفارت ازبکستان، ارزش تجارت دو کشور در سال 2025 به حدود 1.7 میلیارد دلار رسید که 55 درصد بیشتر از سال پیش از آن بود. تاشکند همچنین افغانستان را بخشی مهم از طرحهای اتصال اقتصادی میان آسیای مرکزی و جنوبی میداند.
دو کشور در سال 2025 نیز برای تسهیل تجارت، توافقنامه تجارت ترجیحی امضا کردند. این توافق با هدف کاهش تعرفهها، رفع موانع تجاری و تسهیل دسترسی کالاهای دو کشور به بازارهای یکدیگر انجام شد.
هیئت سهنفری افغانپُست به ریاست رحمتالله مکی، مدیر اجرایی این شرکت، برای حضور در چهاردهمین کنگره پُستی اتحادیه پُستی آسیا (APPU) و نشست عمومی مدیران اجرایی، راهی بانکوک شد؛ رویدادی که از ۳۱ اوت تا ۴ سپتامبر با مشارکت گسترده کشورهای عضو و نهادهای بینالمللی برگزار میشود.
به گزارش ایراف، در این کنگره، نمایندگان ادارات پُستی ۳۲ کشور عضو APPU همراه با نهادهای بینالمللی از جمله اتحادیه جهانی پُست (UPU)، سازمان جهانی گمرک (WCO) و سازمان بینالمللی هوانوردی ملکی (ICAO) حضور دارند.
این رویداد، طبق اعلام رسمی APPU، همزمان با «مجمع کسبوکار پُستی» و «نشست مدیران عامل» برگزار میشود و بر استانداردسازی خدمات پُستی، تقویت همکاریهای بینالمللی، تبادل تجربههای حرفهای و هماهنگی پُستی–گمرکی تمرکز دارد.
براساس اعلام ریاست عمومی شرکتهای دولتی افغانستان، هیئت افغانپُست قرار است دیدگاهها و تجربههای افغانستان در حوزه خدمات پُستی را با اعضای APPU در میان بگذارد و درباره گسترش همکاریهای دوجانبه، توسعه شبکههای پُستی و ارتقای کیفیت خدمات گفتوگو کند.
این حضور، بخشی از تلاش کابل برای بازسازی روابط فنی و اقتصادی در حوزه پُست و پیوستن فعالتر به شبکههای منطقهای عنوان شده است.
نشست امسال APPU، بهگفته مقامهای این اتحادیه، یکی از مهمترین گردهماییهای پُستی آسیا–اقیانوسیه است؛ جایی که تحول دیجیتال، نوآوری در خدمات پُستی، امنیت تبادلات بینالمللی و آینده همکاریهای منطقهای مورد بحث قرار میگیرد.
این کنگره همچنین مقدمهای برای تصمیمگیریهای راهبردی در حوزه پُست در سالهای آینده محسوب میشود.
خط آهن هرات-مزارشریف محور دیدار بیکدلی با رئیس راهآهن افغانستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، علیرضا بیکدلی، سرپرست سفارت ایران در کابل و «عبدالکریم فاتح»، رئیس اداره خط آهن حکومت طالبان طی دیداری درباره گسترش همکاریهای ریلی میان دو کشور، بهویژه پروژه ساخت خط آهن هرات-مزارشریف گفتگو کردند.
این خط آهن حدود 657 کیلومتر طول دارد و قرار است هرات را از مسیر بادغیس، فاریاب، شبرغان و مزارشریف به شبکه ریلی شمال افغانستان متصل کند. بر اساس اعلام وزارت فواید عمومی حکومت طالبان، روند مطالعاتی و طراحی این مسیر توسط ازبکستان در حال انجام است.
ایران نیز پیشتر آمادگی خود را برای مشارکت در ساخت این پروژه اعلام کرده بود. بیکدلی فروردین امسال گفته بود آغاز ساخت راهآهن هرات-مزارشریف یکی از مهمترین برنامههای ایران در افغانستان در سال 1405 است.
در خرداد امسال نیز هیئتی از وزارت فواید عمومی حکومت طالبان در سفر به ایران با مقامهای این کشور درباره پروژه هرات-مزارشریف، مشخصات فنی، مراحل اجرا، هزینهها، تأمین مالی و نحوه مشارکت شرکتهای ایرانی و افغان گفتگو کرده بود.
برآورد نشریه پاکستانی درباره اثرات تغییر مسیر تجارت افغانستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، نشریه پاکستانی «داون نیوز» در مطلبی با عنوان «چرا پاکستان نباید سقوط تجارت ترانزیتی افغانستان را فقط یک مسئله امنیتی یا دیپلماتیک بداند؟»، هشدار داد تداوم مسدودیت مرزها و تغییر مسیر تجارت افغانستان، مزیت اقتصادی پاکستان را تهدید میکند.
در این مقاله آمده است پنج سال پس از بازگشت طالبان به کابل، روابط اقتصادی افغانستان و پاکستان در حال تجربه تغییری ساختاری است که به طور ویژه برای خیبرپختونخوا و پیشاور، پیامدهای اقتصادی و صنعتی قابلتوجهی دارد.
این نشریه تأکید کرد روشنترین نشانه این تغییر، سقوط تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان است. شمار کانتینرهای عبوری که در سال مالی 2023 به رکورد 102 هزار و 886 کانتینر به ارزش 6.7 میلیارد دلار رسیده بود، در سال مالی 2026 به تنها 11 هزار و 592 کانتینر به ارزش 367 میلیون دلار کاهش یافت.
داون نیوز افزود همزمان، افغانستان در حال متنوعسازی مسیرهای تجاری خود و کاهش وابستگی به پاکستان است. ایران به مهمترین مسیر جایگزین تبدیل شده و بر اساس گزارش بانک جهانی، واردات مستقیم افغانستان از ایران و کالاهای واردشده از مسیر ایران در سال مالی 2025، در مجموع 48.6 درصد از کل واردات این کشور را تشکیل دادهاند. مسیرهای آسیای مرکزی نیز در حال تقویت هستند.
این رسانه اضافه کرد پاکستان در نتیجه این تغییر، فقط درآمدهای ترانزیتی را از دست نمیدهد، بلکه جایگاه خود بهعنوان دروازه اصلی افغانستان به بازارهای بینالمللی را نیز در معرض خطر میبیند. صادرات افغانستان از مسیر پاکستان به کشورهای ثالث نیز از 454 میلیون دلار در سال مالی 2025 به تنها هفت میلیون دلار در سال مالی 2026 سقوط کرده است.
این روند برای ایالت خیبرپختونخوا اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تجارت با افغانستان طی دههها مجموعهای از تولیدکنندگان، عمدهفروشان، شرکتهای حملونقل، انبارها و کارگزاران ترخیص کالا را در این منطقه شکل داده است. کاهش تقاضای افغانستان میتواند صنایعی مانند سیمان، مصالح ساختمانی، مواد غذایی، دارو و منسوجات را تحت فشار قرار دهد.
داون نیوز همچنین به پیامدهای این وضعیت برای تجارت کشاورزی اشاره کرد و افزود صادرات انگور از پنج ولایت جنوبی افغانستان که عمده تولید انگور این کشور را در اختیار دارند، از بیش از 44 هزار تن در سال 2025 به تنها 256 تن در سال 2026 کاهش یافته است؛ افتی که هم کشاورزان افغان و هم فعالان حملونقل و تجارت در پاکستان را متضرر میکند.
این روزنامه معتقد است موافقتنامه تجارت ترانزیتی افغانستان و پاکستان نیز در اثر نگرانیهای امنیتی، قاچاق، اختلافات مقرراتی و تنشهای سیاسی، بخش مهمی از ارزش تجاری خود را از دست داده است.
اتاق مشترک بازرگانی و صنایع پاکستان و افغانستان نیز برآورد کرده است که صادرکنندگان پاکستانی در هشت ماه نخست سال جاری حدود 225 میلیون دلار به دلیل محدودیتها و انسدادهای مرزی زیان دیدهاند.
این مطلب در نهایت تأکید کرد پاکستان نمیتواند کاهش تجارت افغانستان را صرفاً یک مسئله امنیتی یا دیپلماتیک بداند و افغانستان نیز باید هزینههای تغییر مسیرهای تجاری را در نظر بگیرد. به نوشته این روزنامه، دو کشور برای جلوگیری از تداوم خسارتها به یک نظام ترانزیتی قابل پیشبینی و مبتنی بر قواعد نیاز دارند.
مخالفان مسلح در پاکستان آموزش میبینند
عبدالبصیر مظهری، فرمانده پلیس طالبان در بدخشان، مدعی است که پاکستان در امتداد مرزهای مشترک و بهویژه در منطقه چترال، برای مخالفان مسلح طالبان پناهگاه و مراکز آموزشی فراهم کرده است؛ ادعایی که اسلامآباد آن را بیاساس میخواند.
به گزارش ایراف، عبدالبصیر مظهری، فرمانده پلیس طالبان در ولایت بدخشان، در گفتوگو با یک رسانه داخلی ادعا کرد که پاکستان در نقاط مرزی خود با افغانستان، بهویژه در منطقه چترال، برای مخالفان مسلح طالبان محل تجمع و مراکز آموزشی ایجاد کرده است.
او با اشاره به موقعیت جغرافیایی بدخشان گفت این ولایت تنها نقطه شمالی افغانستان است که با پاکستان مرز مشترک دارد و مخالفان طالبان از ولایتهای شمالی در چترال گردهم آمدهاند.
مظهری افزود: «کسانی که در ولایتهای شمالی با نظام ما مخالفت میکردند، همه در منطقه چترال جمع شدهاند. تقریبا برای همه معلوم و ثابت است که در آنجا برای آنان مراکز ساخته شده است.»
هشدار درباره مسیرهای نفوذ به بدخشان
فرمانده پلیس طالبان در بدخشان همچنین هشدار داد که مخالفان مسلح ممکن است از مسیر کوتل شاهسلیم وارد این ولایت شوند و امنیت بدخشان و دیگر ولایتهای شمالشرقی را با چالش مواجه کنند.
به گفته او، تحرکات اخیر نشان میدهد مخالفان تلاش دارند از مسیرهای کوهستانی برای نفوذ به مناطق مرزی استفاده کنند.
افزایش حملات جبهه آزادی در زیباک
در هفتههای اخیر، جبهه آزادی چندین حمله و ضدحمله را در شهرستان زیباک بدخشان انجام داده و دوم شهریور اعلام کرده بود که شماری از پایگاهها و مواضع مرزی طالبان را تصرف کرده است.
این گروه که از نیروهای پیشین ارتش و پلیس افغانستان تشکیل شده، میگوید با حمایت مردم در داخل کشور علیه طالبان میجنگد.
واکنش پاکستان به ادعاهای طالبان
وزارت اطلاعات و نشرات پاکستان پیشتر ادعای ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، درباره همراهی نظامیان پاکستانی با مخالفان مسلح در درگیریهای بدخشان را رد کرده و آن را «بیاساس» خوانده بود.
اسلامآباد تأکید کرده هیچ مدرک معتبری برای اثبات این ادعا ارائه نشده و بحران بدخشان ناشی از مشکلات داخلی افغانستان است.
پاکستان همچنین اعلام کرده از ثبات افغانستان حمایت میکند و علاقهای به بیثباتی در این کشور ندارد.
تکذیب جبهه آزادی
جبهه آزادی نیز هرگونه دریافت حمایت از پاکستان را رد و تأکید کرده نیروهایش صرفاً بر پایه حمایت مردمی و ظرفیتهای داخلی فعالیت میکنند.
والی هرات: پروژه تاپی در هرات تا دو ماه دیگر تکمیل میشود
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «نور احد اسلامجار» والی حکومت طالبان در هرات، در مراسم افتتاح ساختمان اداری اتاق صنایع و معادن این ولایت گفت کار پروژه خط لوله گاز تاپی در هرات تا دو ماه دیگر تکمیل خواهد شد.
به گفته اسلامجار، مسئولان ترکمنستانی پس از تکمیل کار، این پروژه را به مسئولان هرات تحویل خواهند داد.
وی همچنین از مردم هرات و کارخانهداران شهرک صنعتی در این ولایت خواست از هماکنون آمادگیهای لازم را برای آغاز روند لولهکشی گاز فراهم کنند.
پروژه خط لوله گاز تاپی (ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند) یکی از مهمترین طرحهای انتقال انرژی در منطقه است. این خط لوله قرار است گاز طبیعی ترکمنستان را از مسیر افغانستان و پاکستان به هند منتقل کند.
خط لوله تاپی در مجموع حدود هزار و 814 کیلومتر طول دارد که 774 کیلومتر آن از خاک افغانستان عبور خواهد کرد. بر اساس برنامه این پروژه، سالانه حدود 33 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی ترکمنستان از طریق این خط منتقل خواهد شد.
ترکمنستان، تاپی را یکی از مسیرهای راهبردی برای تنوعبخشی به صادرات گاز و تقویت همکاریهای اقتصادی منطقهای میداند. افغانستان نیز علاوه بر بهرهمندی از بخشی از گاز این خط لوله، قرار است سالانه حدود 400 میلیون دلار درآمد ترانزیتی از این پروژه به دست آورد.
«حیرتان»؛ محور طرح جدید اقتصادی روسیه در افغانستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «دیمیتری ژیرنوف»، سفیر روسیه در افغانستان در دیدار با «احمد جان بلال» رئیس شرکتهای دولتی حکومت طالبان، پیشنهاد ایجاد یک منطقه ویژه اقتصادی در گذرگاه حیرتان را مطرح کرد.
براساس بیانیه شرکتهای دولتی حکومت طالبان، در این دیدار روابط تجاری و اقتصادی میان افغانستان و روسیه مورد بحث و بررسی قرار گرفت و دو طرف بر گسترش همکاریهای اقتصادی میان دو کشور تأکید کردند.
سفیر روسیه اظهار داشت که منطقه ویژه حیرتان میتواند علاوه بر نگهداری محصولات کشاورزی، زمینه تولید و بستهبندی این محصولات را نیز فراهم کند و به رشد اقتصادی و توسعه همکاریهای منطقهای میان افغانستان و روسیه کمک کند.
رئیس عمومی شرکتهای دولتی حکومت طالبان نیز ایجاد این منطقه ویژه اقتصادی را مهم خواند و گفت که دو طرف کار مشترک برای ایجاد این منطقه را آغاز خواهند کرد.
گذرگاه مرزی حیرتان در شمال افغانستان و در مرز با ازبکستان قرار دارد و یکی از مسیرهای اصلی تجارت و ترانزیت افغانستان با آسیای مرکزی به شمار میرود. بخش قابلتوجهی از کالاهای وارداتی و صادراتی افغانستان از طریق این گذرگاه منتقل میشود.
طالبان در سالهای اخیر تلاش کرده است با توسعه مسیرهای تجاری و ترانزیتی از طریق آسیای مرکزی، وابستگی افغانستان به مسیرهای تجاری پاکستان را کاهش دهند.
همزمان، روابط اقتصادی و سیاسی روسیه با طالبان نیز گسترش یافته است. مسکو در سال گذشته طالبان را از فهرست سازمانهای تروریستی خود حذف و سپس اداره طالبان را به رسمیت شناخت.
به گزارش ایراف، رابرت کاتلر، تحلیلگر کانادایی و متخصص شناختهشده آسیای مرکزی، در یادداشتی در وبسایت تایمز آسیای میانه نوشته است که درگیریهای اخیر میان طالبان و نیروهای وابسته به جمعهخان فاتح در شهرستان نسی بدخشان، هرچند با تسلیمشدن فاتح پایان یافت، اما نشانهای از افزایش بیثباتی در شمالشرق افغانستان است.
به گفته او، از دی ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵، ۲۲ رویداد مرتبط با گروههای مسلح مخالف طالبان در بدخشان ثبت شده؛ در حالیکه این رقم در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ تنها چهار مورد بود.
این معادن طی سالهای اخیر چندین بار به محور تنش میان فرماندهان محلی طالبان تبدیل شدهاند.
فاتح پس از نزدیک به یک هفته مقاومت، در ۲۶ مرداد خود را تسلیم کرد و چند روز بعد، ذبیحالله
درگیری در ۲۰ مرداد زمانی آغاز شد که طالبان برای گرفتن تجهیزات نظامی و خودروها از نیروهای فاتح وارد عمل شد؛ اختلافی که ریشه آن به مناقشههای قدیمیتر بر سر خلع سلاح نیروهای محلی، حدود اختیارات فرماندهان طالبان و کنترل معادن طلا بازمیگردد.
مجاهد سخنگوی طالبان اعلام کرد که پرونده او برای محاکمه آماده شده است.
سرایت محدود خشونت به خاک تاجیکستان
شهرستان نسی با شهرستان درواز تاجیکستان هممرز است. در ۲۲ مرداد، تیراندازی از خاک افغانستان به آن سوی مرز، یک زن ۲۱ ساله را در خانهاش کشت و به چند منزل مسکونی آسیب رساند.
تاجیکستان پس از این حادثه یادداشت اعتراضی رسمی به طالبان فرستاد و خواستار رعایت مرز و جلوگیری از تکرار چنین رویدادهایی شد.
طالبان نیز کشتهشدن این زن را تأیید کرد و مسئولیت حادثه را متوجه «عناصر اخلالگر و فرصتطلب» دانست.
کاتلر مینویسد این حادثه به معنای گسترش پایدار درگیری به خاک تاجیکستان نیست، اما نشان داد که خطر سرایت خشونت از بدخشان دیگر صرفاً یک احتمال فرضی نیست.
او همچنین به گزارش شورای امنیت سازمان ملل درباره فعالیت داعش خراسان در شمال افغانستان اشاره کرده و نوشته است که تاجیکستان و ازبکستان نسبت به احتمال ایجاد هستههای مخفی این گروه و حضور شهروندان خود در صفوف آن ابراز نگرانی کردهاند.
تهدیدهای اقتصادی برای ازبکستان
ازبکستان تاکنون مستقیماً از درگیریهای بدخشان آسیب ندیده و گزارشی از اختلال در تجارت، گمرک، راهآهن یا صادرات برق میان دو کشور منتشر نشده است.
با این حال، کاتلر هشدار میدهد که گسترش ناامنی در شمال افغانستان میتواند منافع اقتصادی و ترانزیتی تاشکند را تهدید کند.
افغانستان سومین بازار بزرگ صادراتی ازبکستان است.
صادرات این کشور در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۸۱۷.۸ میلیون دلار رسید و افغانستان پنجمین شریک تجاری بزرگ تاشکند بود.
یکی از مهمترین مسیرهای تجاری ازبکستان در افغانستان، خط آهن حیرتان–مزارشریف است که مرز ازبکستان را به مرکز تجاری بلخ متصل میکند.
در فروردین امسال، یک خط فرعی هزارمتری در نایبآباد تکمیل شد تا ظرفیت انتقال بار افزایش یابد و ازدحام کاهش پیدا کند.
تا امروز نشانهای از تأثیر ناامنی بدخشان بر فعالیت این مسیر دیده نشده، اما وابستگی فزاینده ازبکستان به مسیرهای شمال افغانستان، اهمیت ثبات این مناطق را برای تاشکند دوچندان کرده است.
ازبکستان همچنین طرح بزرگتری برای اتصال این کشور از طریق افغانستان به پاکستان و بنادر جنوب آسیا دنبال میکند؛ طرح راهآهن ترانسافغان که هنوز در مرحله بررسی و برنامهریزی است. هرگونه گسترش ناامنی در شمال افغانستان میتواند این پروژه را نیز با خطر مواجه کند.
موضع طالبان: «شمال امن است»
در حالیکه تحلیلگران درباره افزایش خطرات امنیتی هشدار میدهند، ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان اخیراً گفته است که «در شمال افغانستان نگرانی امنیتی وجود ندارد و وضعیت کاملاً تحت کنترل است».
او تأکید کرده که گزارشها درباره افزایش ناامنی «بزرگنمایی رسانهای» است و طالبان توانایی مدیریت کامل مرزها و مناطق شمالی را دارد.
تقویت مرزهای جنوبی پیمان امنیت جمعی؛ نخستین محموله سلاح پاییز امسال به تاجیکستان میرسد
طلعتبیک مصدقوف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، با اشاره به تحرکات امنیتی در مرز افغانستان و تاجیکستان اعلام کرد که اولین محموله سلاح و تجهیزات روسیه برای تقویت این مرز، پاییز امسال به دوشنبه تحویل داده میشود. او تأکید کرد هرگونه بیثباتی در این منطقه، امنیت همه اعضای سازمان را تحت تأثیر قرار میدهد.
به گزارش ایراف، طلعتبیک مصدقوف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، در گفتوگو با خبرگزاری تاس نسبت به وضعیت امنیتی مرز افغانستان و تاجیکستان ابراز نگرانی کرده و گفته است که نخستین محمولههای سلاح و تجهیزات نظامی در چارچوب برنامه هدفمند بیندولتی این سازمان، پاییز امسال به تاجیکستان تحویل داده خواهد شد.
به گفته او، روسیه نقش محوری در تأمین این تجهیزات بر عهده دارد و با وجود شرایط دشوار داخلی، برای حمایت از تاجیکستان و دیگر اعضای سازمان اعلام آمادگی کرده است.
مصدقوف با اشاره به توافق کشورهای عضو درباره فهرست تجهیزات مورد نیاز تاجیکستان گفت: «اگر خدای ناکرده اتفاقی در آنجا رخ دهد، این تنها مشکل تاجیکستان نخواهد بود، بلکه مشکل همه کشورهای عضو سازمان و حتی اعضای جامعه کشورهای مستقل مشترکالمنافع خواهد بود.»
بازدید ۷۰۰ کیلومتری از مرز مشترک
دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی همچنین از سفر اخیر خود به منطقه خبر داد و گفت که به دعوت امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، همراه با فرمانده نیروهای مرزی این کشور بیش از ۷۰۰ کیلومتر از مرز حدود ۱۳۰۰ کیلومتری تاجیکستان و افغانستان را بازدید کرده است.
او تأکید کرد که نیروهای مرزی تاجیکستان برای تأمین امنیت این منطقه تلاش میکنند، اما امکانات کافی در اختیار ندارند و تقویت این مرز باید «هرچه سریعتر» انجام شود.
حملات مرزی و نگرانیهای امنیتی منطقه
برنامه پنجساله تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان، که شورای امنیت جمعی سازمان پیمان امنیت جمعی در آبان ۱۴۰۳ آن را در آستانه تصویب قرار داد، از سال گذشته اجرایی شده است.
با این حال، از آبان ۱۴۰۴ تاکنون چندین حمله از خاک افغانستان به تاجیکستان انجام شده که در آن شماری از غیرنظامیان ـ از جمله شهروندان چین ـ و نیروهای مرزی تاجیکستان کشته یا زخمی شدهاند.
مقامهای تاجیکستان اعلام کردهاند که از مهاجمان سلاح و مواد مخدر به دست آمده و تعدادی از آنان نیز کشته شدهاند.
افزایش درگیریها در بدخشان افغانستان
در ماههای اخیر، ولایت بدخشان افغانستان شاهد افزایش درگیریهای مسلحانه بوده است.
در شهرستان زیباک، نیروهای طالبان و «جبهه آزادی افغانستان» چندین بار با یکدیگر درگیر شدهاند.
در یفتل، نیروهای «جبهه سپاهی میهن» برای مدتی کوتاه مرکز شهرستان را تصرف کردند و پس از عقبنشینی آنان، طالبان نیروهای بیشتری به منطقه اعزام کرد.
شهرستان نسی نیز صحنه تنش میان طالبان و افراد وابسته به جمعهخان فاتح، از فرماندهان محلی این گروه، بوده است.
نگرانی از فعالیت گروههای تندرو منطقهای
در کنار مخالفان مسلح طالبان، حضور گروههای تندرو منطقهای در افغانستان نیز از نگرانیهای اصلی کشورهای آسیای مرکزی است.
بر بنیاد گزارشهای بینالمللی گروه داعش خراسان همچنان در افغانستان فعال است و مقامهای منطقه بارها نسبت به تهدیدهای ناشی از فعالیت گروههای مسلح در خاک افغانستان هشدار دادهاند.
با این حال، مصدقوف ارسال سلاح و تجهیزات به تاجیکستان را مستقیماً به درگیریهای اخیر بدخشان مرتبط نکرد و آن را بخشی از برنامه گسترده تقویت مرزها دانست.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل با انتشار گزارشی تازه اعلام کرد که تشدید درگیریها در بدخشان، تنشهای مرزی افغانستان و پاکستان و افزایش فشار بر پناهجویان افغان در ایران و پاکستان، نگرانیها درباره گسترش آوارگی داخلی و وخامت وضعیت انسانی را بهطور جدی افزایش داده است.
به گزارش ایراف، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در گزارشی تحلیلی نسبت به افزایش ناامنی و جابهجاییهای داخلی در افغانستان هشدار داد.
این نهاد اعلام کرد که درگیریهای اخیر در بدخشان و برخی مناطق شمال و شمالشرق، همراه با تنشهای مرزی میان افغانستان و پاکستان، شرایط انسانی را شکنندهتر کرده و احتمال افزایش آوارگی داخلی را بالا برده است.
تأثیر محدودیتهای اداری بر کمکرسانی
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که محدودیتهای اداری و عملیاتی در افغانستان، از جمله تغییرات اعمالشده در نحوه اجرای برنامههای مرتبط با زنان در هرات، روند ارائه کمکهای بشردوستانه و اجرای پروژههای حمایتی را تحت تأثیر قرار داده است.
کمیساریا تأکید کرده که این محدودیتها، ظرفیت نهادهای امدادی برای پاسخگویی به نیازهای رو به افزایش مردم را کاهش داده است.
تشدید فعالیت گروههای مسلح
کمیساریای عالی پناهندگان همچنین از افزایش فعالیت گروههای مسلح مخالف در برخی ولایتها خبر داده و گفته است که این تحرکات، همراه با درگیریهای پراکنده، نگرانیها درباره گسترش آوارگی داخلی را بیشتر کرده است.
تنشهای مرزی افغانستان و پاکستان
طبق این گزارش، در نیمه نخست ماه جولای تنشها میان کابل و اسلامآباد با درگیریهای مسلحانه، گلولهباران و نقض حریم هوایی در امتداد مرز افزایش یافت.
هرچند شدت درگیریها بعدها کاهش پیدا کرد، اما روابط دو کشور همچنان پرتنش باقی مانده و این وضعیت بر امنیت مرزی و جابهجاییهای انسانی تأثیر گذاشته است.
فشار بر پناهجویان افغان در ایران
کمیساریا در بخش مربوط به ایران اعلام کرده است که اخراج و بازگشت پناهجویان افغان ادامه دارد و برخورد با افراد فاقد مدارک اقامتی تشدید شده است.
مشکلات تمدید مدارک، شرایط دشوار اقتصادی و فشارهای اجتماعی نیز وضعیت افغانها را پیچیدهتر کرده است.
با وجود این شرایط، کمیساریای عالی پناهندگان حضور عملیاتی خود را در تهران، مشهد، شیراز، کرمان و مرز دوغارون حفظ کرده و به بررسی وضعیت حفاظتی و ارائه خدمات ادامه میدهد.
تشدید اقدامات امنیتی در پاکستان
در پاکستان نیز از دهم جولای اقدامات امنیتی علیه پناهجویان افغان شدت گرفته است.
گزارشها از بازداشت، یورشهای پلیسی، اخراج و فشار مالکان خانهها حکایت دارد؛ روندی که نااطمینانی و نگرانی را در میان جوامع افغان افزایش داده است.
کمیساریا تأیید کرده که شماری از دانشجویان افغان نیز با وجود داشتن کارت ثبتنام رسمی، توسط نیروهای پاکستانی بازداشت و اخراج شدهاند.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پایان گزارش خود تأکید کرده است که مجموعهای از درگیریهای داخلی، تنشهای مرزی، محدودیتهای اداری و فشارهای فزاینده بر پناهجویان افغان در ایران و پاکستان، چشمانداز انسانی افغانستان را بیش از پیش نگرانکننده کرده است.
این نهاد خواستار تداوم دسترسی بشردوستانه، حمایت از افراد آسیبپذیر و کاهش فشارهای امنیتی بر پناهجویان شده است.
طالبان: بازگشت 8 میلیون افغان، چالشهای اقتصادی را تشدید کرده است
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «عبدالسلام حنفی»، معاون اداری نخست وزیر حکومت طالبان گفت که در پنج سال گذشته بیش از هشت میلیون افغان از کشورهای همسایه به افغانستان بازگشتهاند، موجی که رسیدگی به نیازهای اقتصادی و بشردوستانه آنها را به یکی از چالشهای مهم افغانستان تبدیل کرده است.
وی در دیدار با «یاسمین پرا دِسیموز»، از مسئولان کمیته بینالمللی صلیب سرخ و «یوهانیس بریوور»، مسئول این کمیته در افغانستان، تاکید کرد این بازگشت چالشها و مشکلات اقتصادی در این کشور را تشدید کرده است.
بر اساس بیانیه «حمدالله فطرت»، معاون سخنگوی حکومت طالبان، در این دیدار از نهادهای امدادرسان خواسته شد برای حل مشکلات افغانهای بازگشته، «مسئولیت خود را انجام دهند».
بیانیه افزود که یاسمین پرا دِسیموز نیز در این دیدار گفت با پایان جنگهای طولانی، وضعیت افغانستان باثباتتر شده، اما آثار جنگ همچنان باقی مانده و مردم این کشور به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
وی افزود که کمیته بینالمللی صلیب سرخ به فعالیتهای بشردوستانه خود در افغانستان ادامه میدهد و در حدود 40 سال گذشته به زندانیان نیز کمک کرده است.
بازگشت میلیونها افغان از کشورهای همسایه در سالهای اخیر، نیاز به سرپناه، اشتغال، خدمات بهداشتی، آموزش و سایر خدمات اساسی را در افغانستان افزایش داده است. محدود بودن فرصتهای اقتصادی و وابستگی بخش بزرگی از جمعیت به کمکهای بشردوستانه، از چالشهای اصلی در روند ادغام دوباره بازگشتکنندگان به شمار میرود.
از سوی دیگر، وقوع بلایای طبیعی مانند زمینلرزه نیز بر مشکلات شماری از خانوادهها افزوده است و سازمانهای امدادرسان بخشی از ظرفیت خود را برای تأمین سرپناه و کمک به خانوادههای آسیبدیده اختصاص دادهاند. در چنین شرایطی، بازگشت میلیونها افغان و نیاز آنان به سرپناه، کار و خدمات اساسی، یکی از چالشهای مهم اقتصادی و اجتماعی افغانستان محسوب میشود.
گارد ساحلی ترکیه اعلام کرد که ۳۶ پناهجوی افغان و یک پناهجوی ایرانی را همراه با ۱۷ کودک در عملیات در آبهای اطراف آواجیکِ چاناکقلعه بازداشت کرده است؛ عملیاتی که به بازداشت دو مظنون قاچاق انسان نیز انجامید.
به گزارش ایراف، گارد ساحلی ترکیه گزارش داد که پس از دریافت اطلاعاتی درباره حضور گروهی از پناهجویان در یک قایق بادی در سواحل آیواجیک، عملیات جستوجو و شناسایی را آغاز کرده و در نهایت ۳۷ پناهجو را بازداشت کرده است.
براساس اعلام مقامهای امنیتی، ۳۶ نفر از این افراد شهروند افغانستان و یک نفر ایرانی بوده و ۱۷ کودک نیز در میان آنان حضور داشتهاند.
در جریان این عملیات، نیروهای گارد ساحلی دو مظنون قاچاق مهاجران را نیز بازداشت کردهاند؛ افرادی که گفته میشود در سازماندهی انتقال این گروه به سمت یونان نقش داشتهاند.
مسیرهای دریایی میان ترکیه و یونان، بهویژه برای پناهجویان افغان، از خطرناکترین مسیرهای مهاجرتی به اروپا به شمار میرود و در سالهای اخیر بارها گزارشهایی از حوادث مرگبار در این مسیر منتشر شده است.
یونان همچنان یکی از دروازههای اصلی ورود مهاجران از خاورمیانه، آسیا و آفریقا به اتحادیه اروپا محسوب میشود.
براساس آمارهای رسمی منتشرشده، نیروهای پولیس و گارد ساحلی ترکیه از آغاز سال میلادی تاکنون نزدیک به ۹۲ هزار پناهجوی بدون مدرک را در سراسر این کشور بازداشت کردهاند که بیش از ۲۴ هزار نفر آنان شهروند افغانستان هستند.
این آمار نشاندهنده ادامه سیاستهای سختگیرانه آنکارا در مدیریت موج مهاجرت غیرقانونی است.
اسلامآباد: بیثباتی افغانستان به سود پاکستان نیست
به گزارش خبرگزاری تسنیم، وزارت اطلاع رسانی پاکستان، اظهارات «ذبیحالله مجاهد»، سخنگوی حکومت طالبان، درباره حمایت اسلامآباد از مخالفان مسلح هیئت حاکمه افغانستان در بدخشان و دخالت نظامیان پاکستانی در درگیریهای این ولایت را رد کرد.
مجاهد هفته گذشته در گفتگو با دویچهوله آلمان مدعی شده بود که نیروهای مخالف حکومت طالبان به همراه شماری از نظامیان پاکستانی از مسیر «چترال» وارد بدخشان افغانستان شدهاند.
وی همچنین تحولات امنیتی اخیر در بدخشان را بخشی از یک توطئه خوانده و پاکستان را به فراهمکردن زمینه فعالیت و حمایت از مخالفان مسلح طالبان متهم کرده بود.
در مقابل، وزارت اطلاع رسانی پاکستان در بیانیهای اعلام کرد هیچ مدرک معتبری برای اثبات این ادعاها ارائه نشده است. درگیریها و ناامنیهای بدخشان ریشه در مشکلات داخلی افغانستان دارد.
این وزارتخانه، درگیریهای اخیر در بدخشان را نتیجه رویارویی میان طالبان و گروههای مخالف این حکومت دانست و از طالبان خواست به جای متهم کردن دیگران، بر حل مشکلات امنیتی و چالشهای داخلی افغانستان تمرکز کند.
وزارت اطلاع رسانی پاکستان تأکید کرد اسلامآباد خواستار یک افغانستان باثبات است و در بیثباتی این کشور سود و نفعی ندارد.
یوناما: منع کشت خشخاش در افغانستان نیازمند ایجاد معیشتهای جایگزین است
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «جورجت گانیون»، سرپرست هیئت نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در جریان سفر به ولایت بدخشان بر افزایش سرمایهگذاری برای ایجاد فرصتهای معیشتی جایگزین و پایدار در افغانستان تأکید کرد.
یوناما اعلام کرد گانیون در این سفر با مقامهای محلی طالبان، بزرگان قومی، نمایندگان جامعه مدنی و شماری از شهروندان بدخشان دیدار و درباره وضعیت زندگی، بهویژه زنان و پیامدهای ناشی از مواد مخدر گفتگو کرده است.
سرپرست یوناما همچنین در شهر فیضآباد با شماری از زنان کارآفرین دیدار کرد و از یک مرکز بازپروری معتادان نیز که با حمایت سازمان ملل فعالیت میکند، بازدید بهعمل آورد.
گانیون همچنین در این سفر بر ضرورت سرمایهگذاری بیشتر برای ایجاد فرصتهای کار و درآمد پایدار در مناطقی تأکید کرد که اقتصاد مردم آن پس از منع کشت خشخاش آسیب دیده است.
«عبدالسلام حنفی»، معاون اداری نخستوزیر حکومت طالبان پیشتر، با انتقاد از عملکرد جامعه جهانی در حمایت از کشاورزان افغان پس از ممنوعیت کشت مواد مخدر در این کشور گفته بود: تاکنون هیچ همکاری قابلتوجهی برای توسعه کشت جایگزین و معیشت کشاورزان افغانستان صورت نگرفته است.
همچنین نیز «اسکات اسمیت» رئیس بخش سیاسی دفتر هیئت نمایندگی سازمان ملل در کابل در دیدار با معاون اداره مبارزه با مواد مخدر حکومت طالبان تأکید کرده بود که همکاری بینالمللی با افغانستان برای مبارزه با مواد مخدر ضروری است.
بر اساس گزارش سازمان ملل، کشاورزان شمال افغانستان پس از ممنوعیت کشت خشخاش با مشکل جدی در جایگزینی درآمد خود مواجه شدهاند. این نهاد هشدار داده بود که فشار اقتصادی بر جوامع روستایی، ضرورت ارائه حمایتهای فوری و ایجاد معیشتهای جایگزین و پایدار را افزایش داده است.
گذرگاه مرزی تورخم میان پاکستان و افغانستان، که قرار بود محور توسعه فاز دوم راهرو اقتصادی چین و پاکستان باشد، اکنون به نماد چالشهای امنیتی و مدیریتی منطقه تبدیل شده است؛ جایی که هر انسداد چندروزه آن میتواند کل زنجیره تجارت آسیای میانه را مختل کند.
به گزارش ایراف، به نقل از گزارش اندیشکده اقبال، در سال ۲۰۲۵، پس از ماهها رایزنی میان پکن، اسلامآباد و کابل، افغانستان رسماً به راهرو اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) پیوست؛ توافقی که در چهاردهمین نشست کمیته مشترک سهجانبه نهایی شد و طرحی تا سال ۲۰۲۹ برای توسعه زیرساختهای ترانزیتی منطقه تدوین گردید.
این طرح شامل ایجاد مناطق صنعتی مشترک، ارتقای خطآهن ML-1 و توسعه مسیرهای جادهای از تورخم به کابل و از چمن به اسپینبولدک بود؛ پروژههایی که بزرگترین گسترش سیپک در یک دهه اخیر ارزیابی میشدند.
اما تنها چند هفته پس از این توافق، در اکتبر ۲۰۲۵، درگیریهای مرزی میان نیروهای پاکستانی و طالبان افغانستان موجب تعطیلی تقریباً کامل تورخم شد.
مسیرهای جایگزین؛ چابهار و آسیای میانه در کانون توجه
بر اساس گزارشهای مؤسسه همکاریهای اقتصادی منطقهای آسیای مرکزی، تقریباً تمام تجارت پاکستان با آسیای مرکزی از خاک افغانستان عبور میکند و مسیر جایگزین مؤثر از طریق چین وجود ندارد.
همین وابستگی باعث شده است که تعطیلیهای پیاپی تورخم، تجار را به سمت مسیرهای جایگزین مانند بندر چابهار ایران یا خطوط ریلی جدید به سوی ازبکستان و قزاقستان سوق دهد.
در همین دوره، صادرات افغانستان به آسیای مرکزی از ۱۲۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ به ۲۱۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛ رشدی که تحلیلگران آن را نتیجه تغییر مسیرهای تجاری و افزایش نقش آسیای میانه در ترانزیت منطقه میدانند.
گمرک، سوءمدیریت و زمانهای طولانی ترخیص
چالشهای امنیتی تنها بخشی از مشکل هستند. طبق ارزیابیهای منطقهای، میانگین زمان ترخیص کالا در مرزهای پاکستان با ۱۵ درصد افزایش به ۳۸ ساعت رسیده و تورخم ضعیفترین عملکرد را در میان شش گذرگاه اصلی منطقه ثبت کرده است.
اندیشکده اقبال در گزارش خود هشدار میدهد که سرمایهگذاری بر پروژههایی مانند بزرگراه پیشاور–کابل یا خطآهن ML-1، بدون تدوین پروتکلهای مستقل تجاری برای دوران تنش سیاسی، دیجیتالیسازی گمرک و تقویت ظرفیت سایر مرزها، میتواند به «تکرار خطاهای گذشته» منجر شود.
بنادر پاکستان؛ فرصت بزرگ، اعتماد کوچک
کارشناسان تأکید میکنند که بنادر گوادر و کراچی همچنان کوتاهترین مسیر دسترسی آسیای مرکزی به آبهای آزاد هستند؛ اما تداوم چالشها در تورخم، اعتماد تجار منطقهای—بهویژه در آسیای میانه—به این مسیر را بهشدت کاهش داده است.
به باور تحلیلگران اندیشکده اقبال، اگر اسلامآباد نتواند تورخم را از یک «گلوگاه آسیبپذیر» به یک «مسیر پایدار و قابل پیشبینی» تبدیل کند، فاز دوم سیپک با همان مشکلاتی روبهرو خواهد شد که فاز نخست را سالها با کندی مواجه کرد.
تورخم؛ گلوگاه آینده کریدور اقتصادی چین و پاکستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، گذرگاه تورخم در مرز افغانستان و پاکستان به یکی از نقاط تعیینکننده برای آینده طرحهای ترانزیتی و اقتصادی منطقه، بهویژه توسعه کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان (سی پک)، تبدیل شده است.
روزنامه پاکستانی «نیشن» در گزارشی نوشت چین، پاکستان و افغانستان در ماه می 2025 در پکن توافق کردند افغانستان بهصورت رسمی در چارچوب کریدور سی پک قرار گیرد. بر اساس این گزارش، چهار ماه پس از این توافق، در چهاردهمین نشست کمیته همکاری مشترک، برنامه عملیاتی این طرح تا سال 2029 تصویب شد. توسعه مناطق صنعتی، ارتقای خط آهن ML-1 و گسترش مسیرهای جادهای از تورخم به کابل و از چمن به سپینبولدک از جمله محورهای این برنامه است.
با این حال، درگیری میان نیروهای افغانستان و پاکستان در اکتبر 2025 باعث بستهشدن تورخم شد. این گذرگاه بیش از سه ماه بسته ماند و در این مدت تجارت میان دو کشور بهشدت کاهش یافت و هزاران کانتینر در دو سوی مرز متوقف شدند.
«نیشن» به نقل از کارشناسان نوشت پاکستان در صورت ادامه بستهماندن تورخم، گزینه جایگزین مناسبی برای انتقال کالا به آسیای مرکزی ندارد. در چنین شرایطی، تاجران ممکن است مسیرهای ایران، بندر چابهار و خطوط ریلی منطقه را انتخاب کنند.
همزمان، تجارت افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی نیز در حال افزایش است. بر اساس دادههای منطقهای، صادرات افغانستان به آسیای مرکزی از حدود 122 میلیون دلار در سال 2024 به 216 میلیون دلار در سال 2025 افزایش یافته است. این روند میتواند نشانهای از تلاش افغانستان برای متنوعکردن مسیرهای تجاری و کاهش وابستگی به مسیرهای پاکستان باشد.
از سوی دیگر، عملکرد گذرگاههای مرزی پاکستان نیز با چالشهایی روبهرو است. گزارشهای منطقهای میانگین زمان ترخیص کالا در مرزهای پاکستان را حدود 38 ساعت اعلام کردهاند و تورخم نیز از جمله گذرگاههای کند منطقه عنوان شده است.
کارشناسان معتقدند توسعه مرحله جدید سی پک بدون تضمین تداوم تجارت در زمان تنشهای سیاسی با مشکل روبهرو خواهد شد. آنها بر دیجیتالیسازی گمرک، ایجاد مسیرهای جایگزین و تدوین سازوکارهایی برای ادامه انتقال کالا در زمان بستهشدن مرزها تأکید دارند.
در این شرایط، ثبات و بازبودن تورخم برای آینده کریدور چین و پاکستان اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا تداوم محدودیتهای مرزی میتواند هم تجارت افغانستان و پاکستان را کاهش دهد و هم مسیرهای رقیب از جمله ایران و آسیای مرکزی را تقویت کند.
فرونشست زمین در کابل؛ بحران آب «فراتر از ظرفیت مدیریت کنونی» است
شفیع اعظم، رئیس روابط اقتصادی وزارت خارجه طالبان، با هشدار نسبت به تشدید بحران آب در کابل اعلام کرده است که برداشت بیرویه از سفرههای زیرزمینی، پایداری خاک پایتخت را مختل کرده و این بحران ـ که بهگفته او «فراتر از ظرفیت مدیریت کنونی» است ـ میتواند حتی با یک زمینلرزه خفیف، خطر فرونشست گسترده زمین را افزایش دهد.
به گزارش ایراف، شفیع اعظم، رئیس روابط اقتصادی وزارت امور خارجه طالبان، در ارزیابی تازهای از وضعیت منابع آبی کابل تأکید کرده است که ابعاد بحران کمبود آب در پایتخت بسیار فراتر از تلاشهای کنونی برای مدیریت آن است.
او با اشاره به برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی هشدار داده که کاهش شدید سطح سفرههای آب، پایداری خاک کابل را مختل کرده و این وضعیت میتواند با وقوع یک زمینلرزه خفیف، خطر فرونشست زمین را بهطور جدی افزایش دهد.
به گفته او، شتاببخشیدن به برنامههای مدیریت منابع آب و تأمین بودجه برای اجرای طرحهای فوری، اکنون ضرورتی حیاتی برای جلوگیری از یک بحران زیستمحیطی گسترده در کابل است؛ شهری که طی سالهای اخیر با رشد سریع جمعیت، برداشت کنترلنشده از چاهها و کاهش بارندگی روبهرو بوده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که شرکت دولتی آب و فاضلاب کابل اعلام کرده پس از رویکارآمدن طالبان، بیش از یک میلیون نفر در پایتخت به آب آشامیدنی بهداشتی دسترسی پیدا کردهاند و بخشی از شبکههای توزیع آب توسعه یافته است.
با وجود این، مقامهای طالبان اذعان دارند که وابستگی شدید کابل به آبهای زیرزمینی و کاهش بیسابقه سطح آب در چاهها، همچنان تهدیدی جدی برای آینده این شهر است.
گزارشهای بینالمللی نیز نشان میدهد سطح آب سفرههای زیرزمینی کابل طی یک دهه گذشته ۲۵ تا ۳۰ متر کاهش یافته و برخی چاهها اکنون تا عمق ۱۵۰ متر حفر میشوند.
در واکنش به این بحران، حکومت طالبان طرحهای گستردهای برای انتقال آب از منابع بیرونی روی دست گرفته است.
پروژههای انتقال آب از دریای پنجشیر و همچنین بندهای شاهوعروس و للندر در دستور کار قرار دارد؛ طرحهایی که بهگفته کارشناسان، در صورت اجرا میتواند وابستگی کابل به منابع زیرزمینی را کاهش دهد و بخشی از فشار بر سفرههای آب را کم کند.
کارشناسان محیطزیست هشدار میدهند که ترکیب خشکسالیهای پیاپی، کاهش بارش برف، برداشت بیرویه و مدیریت ناکافی منابع آب، کابل را در معرض یکی از جدیترین بحرانهای زیستمحیطی منطقه قرار داده است.
آنان تأکید میکنند که اجرای سریع پروژههای زیرساختی و مدیریت علمی منابع آب، تنها راه جلوگیری از یک فاجعه زیستمحیطی در پایتخت افغانستان است.
ازبکستان در مسیر سرمایهگذاری در مسکن و شهرسازی افغانستان
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «اوی بیک عثمان اوف» سفیر ازبکستان در دیدار با وزیر شهرسازی و مسکن حکومت طالبان، از آمادگی کشورش برای سرمایهگذاری در بخشهای مختلف افغانستان، بهویژه ساخت مسکن و شهرکها خبر داد.
وزارت شهرسازی و مسکن حکومت طالبان اعلام کرد در این دیدار طرح همکاری میان دو مرکز آموزشی ازبکستان نیز مطرح شد. هدف این همکاری، تبادل اطلاعات و تجربیات در زمینه مهندسی و ارتقای ظرفیت کادرهای فنی و تخصصی وزارت شهرسازی و مسکن عنوان شده است.
«نجیبالله حیات حقانی»، وزیر شهرسازی و مسکن طالبان، از آمادگی ازبکستان برای سرمایهگذاری استقبال کرد و گفت این وزارت در چارچوب قوانین و طرزالعملهای مربوط، زمینه لازم برای سرمایهگذاری را فراهم خواهد کرد.
وی همچنین اظهار داشت وزارت شهرسازی و مسکن افغانستان تاکنون برای بیش از 70 هزار خانواده مهاجر بازگشته، زمینه اسکان دائمی فراهم و زمینهای مسکونی توزیع کرده است.
در این دیدار، سفیر ازبکستان طرحها و نقشههای شماری از شهرها و شهرکهای افغانستان را که از سوی مهندسان وزارت شهرسازی و مسکن تهیه و برای بررسی و تصویب ارائه شدهاند، مشاهده کرد و آنها را جامع و کامل دانست.
ازبکستان در سالهای اخیر روابط اقتصادی و تجاری خود با افغانستان را گسترش داده و بر توسعه همکاریهای اقتصادی، حملونقل و انرژی با این کشور تأکید کرده است. سرمایهگذاری در بخش مسکن و شهرسازی میتواند یکی از حوزههای جدید همکاری میان دو کشور باشد؛ بهویژه در شرایطی که افغانستان با نیاز گسترده به مسکن و زیرساختهای شهری روبهرو است.
ادامه سیاست سختگیرانه برلین؛ ۳۰ پناهجوی افغان از آلمان به کابل اخراج شدند
دولت آلمان بامداد سهشنبه۳ شهریور، ۳۰ پناهجوی افغان را با یک پرواز چارتر از فرودگاه لایپزیگ به کابل اخراج کرد؛ اقدامی که طبق گزارش رسانههای آلمانی، برخلاف اعلام رسمی برلین، شامل شماری از افراد بدون سابقه جرمی نیز بوده است.
به گزارش ایراف، به نقل از رسانههای آلمانی، این گروه ۳۰ نفره بامداد سهشنبه با تدابیر امنیتی از محل اقامتشان به فرودگاه لایپزیگ منتقل شدند و پس از ورود به ترمینال ویژه، سوار هواپیمای چارتر شدند.
این پرواز طبق برنامه در شهر ترابزون ترکیه توقف داشت و سپس مسیر خود را به سوی کابل ادامه داد.
روند انتقال و سوار کردن پناهجویان تحت نظارت نیروهای امنیتی انجام شده و تمام مراحل تا زمان برخاستن هواپیما با کنترل شدید همراه بوده است.
اعتراضها و نگرانیهای حقوق بشری
همزمان با انتقال پناهجویان به ترمینال، شماری از معترضان و فعالان حقوق بشر در مقابل فرودگاه تجمع کردند و علیه این اقدام شعار دادند.
آنان با اشاره به وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، نسبت به احتمال تعقیب، آزار، بازداشت و تهدیدهای امنیتی علیه این افراد پس از بازگشت هشدار دادند و تأکید کردند که اخراج به کشوری با شرایط شکننده امنیتی، با تعهدات حقوقی آلمان در حوزه پناهندگی سازگار نیست.
در مردادماه نیز دولت آلمان ۳۱ شهروند افغانستان را با یک پرواز چارتر به کابل بازگردانده بود که برخی از آنان هیچ سابقه کیفری نداشتند.
الکساندر دوبرینت، وزیر کشور آلمان، در همان زمان تأیید کرده بود که یکی از افراد اخراجشده هیچ محکومیت کیفری نداشته است.
بر اساس آمار رسمی، آلمان پس از تسلط طالبان بر افغانستان طی پنج سال گذشته ۲۵۷ پناهجوی افغان را در قالب چندین پرواز چارتر به کابل اخراج کرده است.
با اولویتگذاری دولت چهاردهم بر توسعه کریدورهای راهبردی، راهآهن چابهار ـ زاهدان بهعنوان مسیر حیاتی اتصال افغانستان به آبهای آزاد و شبکه ریلی ایران، این هفته افتتاح میشود؛ پروژهای که میتواند ساختار تجارت شرق منطقه را دگرگون کند و جایگاه ایران را در ترانزیت منطقهای ارتقا دهد.
به گزارش ایراف، محسن حاجی میرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهور با تشریح جهتگیریهای اصلی دولت در حوزه حملونقل و ترانزیت، توسعه کریدورها و تکمیل خطوط ریلی کشور را دو محور مهم سیاست دولت دانست و تأکید کرد که ایران در مسیر ایجاد شبکهای گسترده برای اتصال شمال، جنوب، شرق و غرب منطقه قرار گرفته است.
حاجیمیرزایی با بیان اینکه گسترش کریدورها به معنای باز شدن مسیرهای تازه تجارت میان کشورها و تسهیل جریان کالا است، افزود: «تکمیل کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، راهبرد اصلی دولت است و پروژههای مهمی در این مسیر به مرحله بهرهبرداری رسیدهاند.»
راهآهن چابهار ـ زاهدان؛ شاهراه افغانستان به آبهای آزاد
وی با اشاره به افتتاح راهآهن چابهار ـ زاهدان در هفته جاری گفت: «این مسیر تنها یک پروژه داخلی نیست؛ بلکه حلقهای راهبردی برای افغانستان است تا از طریق بندر چابهار به آبهای آزاد، بازارهای جهانی و شبکه ریلی ایران متصل شود.»
به گفته او، افغانستان با اتصال به چابهار از محدودیت مسیرهای سنتی و پرهزینه رها میشود و میتواند از طریق شبکه ریلی ایران، به کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب دسترسی پیدا کند؛ موضوعی که برای تجارت، امنیت غذایی و توسعه اقتصادی این کشور اهمیت ویژه دارد.
این مسیر، ظرفیتهای اقتصادی شرق ایران و افغانستان را فعال میکند و امکان انتقال کالا از آسیای مرکزی به چابهار و بالعکس را فراهم میسازد؛ چابهار بهعنوان بندر اقیانوسی ایران، نقطهای کلیدی برای کشورهایی است که به آبهای آزاد دسترسی ندارند.
پیشرفت کریدور شمال ـ جنوب
رئیس دفتر رئیسجمهور در ادامه با اشاره به وضعیت کریدور شمال ـ جنوب گفت: «در مسیر آستارا ـ رشت، تنها ۱۶۴ کیلومتر باقی مانده و کارگاههای اجرایی فعال هستند. تکمیل این مسیر، ایران را به یکی از محورهای اصلی ترانزیت کالا میان روسیه، قفقاز، آسیای مرکزی و خلیج فارس تبدیل میکند.»
تقویت بنادر شمالی و مرزهای شرقی و غربی
حاجیمیرزایی با اشاره به آسیبدیدگی برخی بنادر جنوبی در جریان جنگ افزود: «یکی از اولویتهای دولت، تقویت بنادر شمالی و فعالسازی مرزهای شرقی و غربی بود. بخش عمده واردات کشور متکی به بنادری بود که امروز تحت محاصره قرار گرفتهاند؛ بنابراین توسعه مسیرهای جایگزین ضروری بود.»
وی گفت: «ایران سرزمینی پهناور با ظرفیتهای گسترده در مرزهای شمالی، شرقی و غربی است. تاکنون بیش از ۲۵ پایانه مرزی جدید فعال شده و این اقدام، شبکه ترانزیتی کشور را متنوع و مقاوم کرده است.»
معاون وزیر صمت و رئیس سازمان زمینشناسی از آغاز مطالعات گسترده برای شناسایی ظرفیتهای معدنی افغانستان و تشکیل بانک اطلاعاتی مشترک خبر داد؛ اقدامی که در چارچوب دیپلماسی معدنی ایران و همکاریهای اکو، میتواند مسیر تأمین پایدار مواد اولیه صنایع دو کشور را هموار کند.
به گزارش ایراف، محمود فاطمیعقدا، معاون وزیر صمت و رئیس سازمان زمینشناسی، اعلام کرد که مطالعات اولیه برای شناسایی ظرفیتها و تشکیل بانک اطلاعاتی منابع معدنی افغانستان آغاز شده و این موضوع در دستور کار جدی دستگاههای تخصصی قرار دارد.
او افغانستان را یکی از کشورهای هدف اصلی در دیپلماسی معدنی ایران دانست و توضیح داد که برنامههای توسعه همکاریهای دو کشور در حوزه علوم زمین، اکتشافات و تبادل دانش فنی، در چارچوب سازمان همکاری اقتصادی اکو با سرعت بیشتری دنبال میشود.
به گفته وی، این گام مشترک میتواند تأمین پایدار مواد اولیه صنایع ایران و افغانستان را تضمین کند و زمینهساز شکلگیری همکاریهای بلندمدت باشد.
فاطمیعقدا با اشاره به جایگاه ایران در بخش معدن گفت: از میان ۱۱۴ تیپ ماده معدنی شناختهشده در جهان، ۳۵ تیپ در ایران وجود دارد؛ اما سطح اکتشافات فعلی هنوز با ظرفیتهای واقعی فاصله دارد. برای جبران این فاصله، ۶۶ پروژه جدید اکتشافی تعریف شده و بسترهای لازم برای حضور پررنگتر بخش خصوصی فراهم شده است.
معاون وزیر صمت همچنین دستیابی به عناصر استراتژیک و خاکیهای نادر را از اولویتهای مهم کشور دانست و تأکید کرد که مدیریت پدیده فرونشست زمین—که ناشی از برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی است—در صدر برنامههای حوزه علوم زمین قرار دارد.
محمد اسحاق دار معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان و بختیار سعیدوف وزیر خارجه ازبکستان در تماس تلفنی خود درباره دستورکار نشست آتی شانگهای و اولویتهای مشترک دو کشور رایزنی کردهاند؛ تماس مهمی که در بستر تحولات امنیتی افغانستان معنا پیدا میکند.
به گزارش ایراف، وزارت امور خارجه پاکستان شامگاه یکشنبه، اول شهریور، اعلام کرد که محمد اسحاق دار و بختیار سعیدوف در تماس تلفنی خود درباره مجموعهای از موضوعات منطقهای و دوجانبه رایزنی کردهاند.
بهگفته این وزارتخانه، بخش مهمی از این گفتوگو به نشست آتی شورای سران سازمان همکاری شانگهای اختصاص داشته و دو طرف بر ضرورت هماهنگی بیشتر در این چارچوب تأکید کردهاند.
در این تماس، وزیران خارجه دو کشور همچنین بر پیشبرد اولویتهای مشترک دوجانبه و تقویت مسیرهای همکاری تأکید کردند؛ اولویتهایی که از نگاه اسلامآباد و تاشکند میتواند نقش مهمی در مدیریت تحولات امنیتی و اقتصادی منطقه ایفا کند.
ازبکستان طی سالهای اخیر تلاش کرده است سطح ارتباطات و مبادلات اقتصادی با افغانستان تحت کنترل طالبان را افزایش دهد و از مسیر این کشور به بازارهای جنوب آسیا دسترسی پیدا کند.
این رویکرد بخشی از سیاست عملگرایانه تاشکند برای تبدیلشدن به محور ترانزیتی در آسیای مرکزی است.
با این حال، روابط پاکستان با طالبان پس از بازگشت این گروه به قدرت در افغانستان در پنج سال گذشته فراز و فرودهای جدی داشته و چندین بار تا مرز درگیری نظامی پیش رفته است.
همین وضعیت، گفتوگوهای منطقهای را برای اسلامآباد به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل کرده است.
تماس اخیر میان وزیران خارجه پاکستان و ازبکستان در چنین فضایی انجام شده و از نگاه ناظران میتواند بخشی از تلاشهای دو کشور برای مدیریت چالشهای امنیتی و حفظ ثبات منطقهای باشد.
یونیسف: یک میلیون کودک در افغانستان در معرض مرگ قرار دارند
به گزارش خبرگزاری تسنیم، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) درباره تشدید بحران سوءتغذیه کودکان در افغانستان هشدار داد و اعلام کرد 3.7 میلیون کودک در این کشور از لاغری مفرط و سوءتغذیه حاد رنج میبرند.
«تاجالدین اویوالی»، نماینده یونیسف در افغانستان، در نشستی در سازمان ملل در ژنو گفت افزایش موارد سوءتغذیه فشار شدیدی بر بیمارستانهای افغانستان وارد کرده است، در برخی مناطق برای هر تخت موجود، سه تا چهار کودک مبتلا به سوءتغذیه بستری میشوند.
به گفته وی، از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از نیم میلیون کودک به دلیل لاغری متوسط پرخطر و لاغری شدید در مراکز درمانی بستری شدهاند. همچنین شمار کودکان مبتلا به سوءتغذیه حاد شدید همراه با عوارض پزشکی در جولای 2026 نسبت به مدت مشابه سال گذشته یکسوم افزایش یافته و از 6 هزار مورد به 8 هزار مورد رسیده است.
نماینده یونیسف افزود نزدیک به 40 درصد کودکانی که به دلیل لاغری شدید و عوارض پزشکی در بیمارستانها بستری میشوند، نوزادان زیر شش ماه هستند و کودکان زیر دو سال 83 درصد موارد سوءتغذیه حاد شدید را تشکیل میدهند.
یونیسف همچنین اعلام کرد کاهش توان اقتصادی خانوادهها باعث شده بسیاری از آنان مصرف مواد غذایی مغذی و تنوع غذایی کودکان را کاهش دهند. بر اساس ارزیابی این نهاد، کودکانی که در خانوادههای دارای ناامنی غذایی شدید زندگی میکنند، تا شش برابر بیشتر در معرض لاغری مفرط قرار دارند.
اویوالی تأکید کرد سوءتغذیه تنها ناشی از کمبود غذا نیست و بیماریهایی مانند اسهال شدید و عفونتهای تنفسی نیز میتوانند وضعیت کودکان دارای تغذیه نامناسب را بهسرعت وخیم کنند.
یونیسف هشدار داده است که کاهش بودجه و تعطیلی مراکز درمانی، وضعیت موجود را وخیمتر خواهد کرد. بر اساس اعلام این نهاد، بیش از 100 مرکز درمان کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید در سال جاری به دلیل کمبود منابع تعطیل شده و بخش تغذیه افغانستان با کمبود 57 درصدی بودجه روبهرو است.
نماینده یونیسف همچنین خشکسالیهای پیدرپی، بارندگیهای شدید و سیلابهای ناگهانی و بازگشت میلیونها مهاجر به افغانستان را از عوامل افزایش فشار بر خانوادهها و خدمات بهداشتی و تغذیهای دانست.
یونیسف خواستار اقدام فوری جامعه جهانی و تأمین بودجه پایدار برای جلوگیری از گسترش بحران سوءتغذیه و نجات جان کودکان در افغانستان شده است.
رسانه نزدیک به طالبان: یوناما نتوانست پلهای ارتباطی افغانستان و جهان را احیا کند
به گزارش ایراف، روزنامه کابلتایمز در سرمقالهای با عنوان «گسترش تعاملات جهانی افغانستان و مسئولیت سازمان ملل» نوشته است که افغانستان در مسیر دستیابی به ثبات، بهبود اقتصادی و تعامل سازنده با جهان قرار دارد و در این روند، نقش سازمان ملل متحد «بیش از هر زمان دیگری حیاتی» است.
این روزنامه با اشاره به موقعیت راهبردی افغانستان در چهارراه جنوب آسیا، آسیای مرکزی و خاورمیانه تأکید کرده است که بهرهگیری از این جایگاه نیازمند تعامل مؤثر با شرکای منطقهای و جهانی است.
بهگزارش کابلتایمز، طی پنج سال گذشته نمایندگی سازمان ملل در افغانستان(یوناما) نتوانسته مأموریت اصلی خود را که ایجاد زمینه تعاملات جهانی میان افغانستان و جامعه بینالمللی است، دنبال کند.
این روزنامه مینویسد: «امارت اسلامی(طالبان) بارها عملکرد یوناما را مورد انتقاد قرار داده، زیرا این هیئت بهجای ایفای نقش پل ارتباطی میان افغانستان و جهان، تمرکز خود را بر موضوعات فرعی گذاشته است.»
سرمقاله تأکید میکند که سازمان ملل باید دوباره بهعنوان یک «سکو و بستر بیطرف دیپلماتیک» عمل کند و زمینه گفتوگو میان افغانستان، کشورهای همسایه، نهادهای جهانی و کمککنندگان بینالمللی را فراهم سازد.
بهنوشته کابلتایمز: «این نقش نهتنها برای رسیدگی به نیازهای فوری انسانی، بلکه برای ایجاد مسیرهای بلندمدت ثبات و همکاری ضروری است.»
این روزنامه با اشاره به نقش سازمان ملل در هماهنگی کمکهای بشردوستانه مینویسد که میلیونها افغان همچنان با چالشهایی چون ناامنی غذایی، محدودیت خدمات بهداشتی، بیجاشدگی و بلایای طبیعی روبهرو هستند و سازمان ملل با بسیج منابع جهانی، «خط حیاتی» برای اقشار آسیبپذیر ایجاد کرده است.
کابلتایمز اضافه میکند که این کمکها علاوه بر جنبه انسانی، پیوند افغانستان با شرکای جهانی را نیز تقویت میکند.
در بخش دیگری از سرمقاله آمده است: «گسترش تعاملات جهانی افغانستان نیازمند صبر، همکاری و تعهد مشترک به تعامل سازنده است و سازمان ملل باید نقش تسهیلکننده مورد اعتماد را حفظ کند.»
این روزنامه تأکید میکند که سازمان ملل باید همچنان بهعنوان هماهنگکننده، میانجی و حامی، در کنار افغانستان باقی بماند.
کابلتایمز در پایان مینویسد: «پلسازی تنها دیپلماسی نیست؛ ایجاد فرصت، تقویت اعتماد و گسترش همکاریهایی است که به مردم عادی سود میرساند. اکنون که افغانستان در مسیر ثبات و پیشرفت قرار گرفته، سازمان ملل باید مسئولیت خود را احساس کرده و شریک کلیدی افغانستان در گسترش تعاملات جهانی باشد.»