

بصیرهمت
از: مجله اکونومیست
چاپ لندن
همه چیز برای محمد بن سلمان ،ولیعهد سعودی بد پیش میرود
در چند سال قبل،با آغاز هر سال ، محمد بن سلمان برای پذیرش رهبران ، نخبگان و سرمایه گزاران خارجی آماده میشد. قرار بود ۲۶ اکتبر امسال نیز آغاز ابتکار سرمایهگذاری آیندهباشد، اجلاس سالانهای در پایتخت عربستان سعودی که گاهی اوقات "داووس در صحرا"نامیده می شود ،دایر گردد . شبیه گردهمایی نخبگان در مجمع داووس سویتزرلند که رهبران سیاسی جهان، مدیران ارشد شرکتهای چندملیتی، سرمایهگذاران بزرگ و غولهای فناوری را دور هم جمع میکند.
ولیعهد ، همه ساله ،معمولاً یک هفته را صرف پذیرایی سران کشورها، غولهای مالی و دیگر مقامات می نمود که همه آنها مشتاق تجارت با پادشاهی او هستند. اما امسال اینطور نیست. حوثیها، یک گروه شبهنظامی تحت حمایت ایران در یمن، هفتهها موشک و پهپاد به ریاض شلیک کردهاند. فرودگاه ریاض، در واقع، پس از چند حملات مرگبار، هنوز بطور کامل باز نیست . بسیاری از دولتهای غربی به شهروندان خود هشدار دادهاند که به این پادشاهی سفر نکنند. مدیران اجرایی نگران بودند که هوتل ها یا سایر مکانها ممکن است هدف قرار گیرند. پس از روزها مشورت، برگزارکنندگان در ۱۹ اکتبر تصمیم گرفتند این رویداد را تا سال آینده به تعویق بیندازند.
شاهزاده محمد، یک دهه پیش، همزمان با به قدرت رسیدن، چند قمار بزرگ انجام داد. او شرط بست که میتواند حوثیها را شکست دهد،میتواند اقتصاد عربستان را تغییر شکل دهد؛ و اینکه دونالد ترامپ متحد قابل اعتمادی خواهد بود. همه آنها به یکباره به بیراهه رفتهاند. تصمیم برای لغو جلسه سران و نخبگان نمادی از سال وحشتناک شاهزاده محمد است. او با مجموعهای از بحرانهای به هم پیوسته روبرو است که هیچکدام از آنها راهحل آمادهای ندارند.
سعودیها نتوانستند حوثیها را شکست دهند، اما امیدوار بودند که آتشبس مورد توافق در سال ۲۰۲۲، این تهدید را مهار کند. در عوض، آتشبس در تابستان امسال به دلیل جنگ گستردهتر آمریکا با ایران، شروع به فروپاشی کرد. حوثیها سرزمینهای بیشتری را در یمن تصرف کرده و عربستان سعودی را در هم کوبیدهاند. افراد نزدیک به ولیعهد فقط گزینههای بد را میبینند. پادشاهی میتواند نیروهای زمینی را به یک جنگ خونین اعزام کند؛ به کمپین حملات هوایی ادامه دهد که بعید است موفقیتآمیز باشد؛ یا معاملهای انجام دهد که به تثبیت حکومت حوثیها در یمن کمک کند. یک درگیری طولانی، برنامه اقتصادی شاهزاده را که حتی قبل از سال ۲۰۲۶ نیز با مشکل مواجه بود، از مسیر خود خارج خواهد کرد. پروژههای بزرگ در بحبوحه فشار بر امور مالی عمومی کنار گذاشته شدند. دستمزدها با تورم همگام نبودهاند.
سرمایهگذاری مستقیم خارجی سالانه تنها حدود یک سوم هدف ۱۰ میلیارد دلاری ولیعهد است. یک سال پیش، صندوق بینالمللی پول انتظار داشت که اقتصاد عربستان در سال ۲۰۲۶، ۴ درصد رشد کند؛ اکنون انتظار انقباض ۳.۳ درصدی را دارد.
اینکه آیا در سال ۲۰۲۷ دوباره رونق میگیرد یا خیر، به تامین صلح در خاورمیانه بستگی دارد - و این تا حد زیادی به آقای ترامپ بستگی دارد.محمد بن سلمان فکر میکرد که بر او،ترامپ، نفوذ دارد. با وعده سرمایهگذاری مبالغ غیرقابل باور در آمریکا، او را جذب کرد. همچنین با خانواده او معاملات پر زرق و برقی انجام داد،هزینه زمینهای گلف متعلق به ترامپ را برای میزبانی مسابقات با بودجه عربستان سعودی پرداخت کرد و ۲ میلیارد دلار با جارد کوشنر، داماد رئیس جمهور، سرمایهگذاری کرد. هیچ یک از اینها آقای ترامپ را از شروع یک جنگ فاجعهبار باز نداشت. یکی از سعودیها میگوید: «او ،ترامپ،برای مدت طولانی به کسی وفادار نیست».
هیچ نظرسنجی عمومی قابل اعتمادی در این پادشاهی وجود ندارد، اما میتوان گفت که اکثر سعودیها به دولت خود اعتماد دارند. با این وجود، برخی هفتههای اخیر را نگرانکننده دانستهاند: جنگ در یمن باعث اختلال واقعی شده است. با این حال، از ۱۰ اکتبر، زمانی که یک موشک حوثیها ۱۳ نفر را در فرودگاه ریاض از بین برد، شاهزاده محمد تا حد زیادی نامرئی بوده است. دیدار با قربانیان و ارائه پیامهای اطمینانبخش بر عهده وزرا گذاشته شده است.
تعدادی از مفسران غربی شروع به پرسیدن این سوال کردهاند که آیا این سال پر از بحران، تهدیدی وجودی برای حکومت ولیعهد است یا خیر. دیدگاه دیپلماتها در ریاض این است که چنین صحبتهایی اغراقآمیز است. یکی از فرستادگان غربی میگوید: «او هفت یا هشت سال پیش در شرایط بسیار سختتری قرار داشت».
در آن زمان، شاهزاده به تازگی به عنوان جانشین منصوب شده بود و هنوز در حال تحکیم حکومت خود بود. جنگ یمن از قبل یک باتلاق بود، محاصره قطر آمریکا را ناراحت میکرد ودر جهان ، بسیاری از قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار سعودی، در داخل کنسولگری پادشاهی در استانبول وحشتزده شدند.مگر قدرت شاهزاده محمد امروز بسیار مستحکمتر است: او برخلاف هر حاکم سعودی از زمان ملک عبدالعزیز، بنیانگذار دولت مدرن، رقبا را کنار گذاشته و قدرت را متمرکز کرده است. اگرچه او قطعاً مخالفانی دارد، اما هیچکدام نمی توانند کودتایی را سازماندهی کنند.
همچنین او با انتقاد زیادی از متحدان روبرو نیست. واکنش به تشدید اخیر در یمن گویا بوده است: حتی منتقدان قدیمی جنگ اکنون مایل به اذعان به این هستند که پادشاهی چارهای جز جنگیدن ندارد. کریس مورفی، سناتور دموکرات که این ماه با ولیعهد در ریاض ملاقات کرد، میگوید: "من درک میکنم که این لحظه با سالهای ۲۰۱۸ یا ۲۰۲۰ متفاوت است. آنها با این پیشرویها و حملات موشکی حوثیها روبرو هستند." "ما باید این را تشخیص دهیم.".با این حال، از زاویه دیگری، این لحظه برای شاهزاده محمد چالش برانگیزتر است.
از آنجا که مشکلات سالهای اولیه او عمدتاً ناشی از خود او بود، رفع آنها آسانتر بود. تا سال ۲۰۲۱، او سیاست خارجی عربستان سعودی را در جهتی عملگرایانهتر هدایت میکرد. او به محاصره قطر پایان داد و به دنبال توافق با حوثیها بود.
اما،امسال سختتر است. بزرگترین تصمیم از دست شاهزاده محمد خارج است. او از آقای ترامپ خواسته است که جنگ با ایران را تشدید نکند. اگر رئیس جمهور او را نادیده بگیرد و پس از انتخابات میان دورهای در ماه نوامبر بمباران را از سر بگیرد، مقامات سعودی نگرانند که پادشاهی از همه طرف ضربه بخورد: حوثیها در جنوب، شبهنظامیان عراقی در شمال و خود ایران در شرق. آنها یک کشور بزرگ دارند که باید از آن محافظت کنند.
ولیعهد ،در دهه اول سلطنت خود، گامهای ستودنی در جهت آزادسازی جامعه سعودی برداشت. زنان میتوانند رانندگی کنند. مشارکت زنان در نیروی کار تقریباً دو برابر شده است. کنسرتها و سینماها اکنون در کشوری که تفریح مدتها ممنوع بود، گسترده شدهاند. چند خارجی مرفه حتی میتوانند از مشروبات الکلی قانونی لذت ببرند. اما هسته اصلی دولت سعودی تغییر چندانی نکرده است. اقتصاد آن هنوز به پول نفت وابسته است، ارتش آن هنوز برای محافظت از رژیم ساخته شده است نه جنگ، و سیاست خارجی آن هنوز به آمریکا به عنوان یک محافظ ضروری متکی است.
شاید در نهایت این موارد نیز تغییر کنند. پیمان مکه، یک توافق دفاع متقابل با
پاکستان و ترکیه، تلاشی برای یافتن متحدان جدیدی است که میتوانند جایگزین
آمریکای گردد که اکنون غیرقابل اعتماد شده است . اما این تغییرات زمان
میبرد.پایان