م. نبی هیکل

 

 

حکومتهای مشارکت ملی یا با قاعده وسیع؟

 

هردو  افاده میان تعدادی از محافل  به  داعیه مقدس ملی میبدل شده اند. نوع فیدرال نیز داعیه سومی را میسازد. ادعای هواداران  هرسه دسته میتواند عبارت باشند از:
۱.هرسه به حاکمیت مردم  میانجامند

۲. هیچ طر فی را حذف نمینمایند

۳. حکومت مردم  سالار  را در عمل موجب میگردند.

هرسه توصیف  ، توصیف های نظری اند و  شاعرانه ( یارمن ماه است!؟)

هر سه  توصیف آنقدر خوب اند که بر تحقق آنها نمیتوان باور داشت.چرا؟ در این نگارش به این چرا  بصورت مستدل پاسخ  داده میشود.

تعدادی بخصوص هواداران آن نوع حکومتها ممکن است با این استدلالموافق نباشند، اما استدلال منطقی یک امتحان را باید  بگذراند تا  صحت و سلامت خود را ثابت نماید. امتحان ساده این است که استدلال  در رد یا تایید یک بیان بتواند هر عاقلی را به همان نتیجه گیری برساند.

دلیل نخستی دشواری انطباقی  ادعا های  یادشده این است که هر ادعایی  تیوریتیکی است و باید در عمل با وا قعیتایی  عیار گردد که در آن تطبیق میگردد. قانون انکسار را در مکتب به ما گفتند هرچه از یک محیط صاف وارد یک محیط مکدر میگردد در مرز  آن دو محیط انکسار رونما میگردد.

در امور  اجتماعی و روز مره این انکسار به باور این نگارنده همان رویدادی است که میتوان بحیث (تعبیر)، (رد اندیشه) ، (غلط فهمی)  پنداشته شود. آنچه موجب این انکسار میگردد فضای متفاوت یعنی  ذهنیت یا به عبارت دیگر سیستم باورها است که یک اندیشه  از یک  سیستم باورها به  سیستم باورهای  دیگر وارد میگردد.

مردم سالاری در میان همه ی انسانها یک ذهنیتی است که با خواستها و احساسات درونی و خصلت انسان  سازگاری دارد و به زودی پذیرفته میشود بخصوص ما همواره استداد فکری و فیزیکی را به  شیوه های متفاوت ذهنی و فیزیکی  تجربه کرده باشیم . به احتمال قوی به همین دلیل  ما همه، حکومت مشارکت ملی  میخواهیم و یا حکومت  با  قاعده و سیع.

دلیل بعدی به کار کرد  سیستم-۱ و سیستم-۲ ما بستگی دارد. بر اساس  دانشمندان  سایکالوژی تجربی سیستم-۱ با  سرعت پاسخ میدهد اما سیستم -۲ پس از  دقت واکنش میدهد.

وقتی میشنویم حکومت مشارکت ملی ذهن ما  بر اساس داشته ها و تجارب آماده پذیرش است. پاسخ ما مثبت است زیرا به همه حق مشارکت میدهد مانند اینکه دموکراسی ها به آن منجر گردیده موجب انکشاف جوامع گردیده اند. اینهمه دلایل برای پذیرش آن کافیست. در این حالت ما به سرعت تایید مینماییم بدون آنکه  بپرسیم؛

این نوع مشارکت چه -نوع  مشارکت است؟ چگونه تامین میگردد، کیها را احتوا مینماید و توسط کیها تامین میگردد؟

وقتی بر این پرسشها و پا سخهای تیوریتیکی و  شیوه های عملی آن  از راه  تجربه-عقلانی که به  تات-ایکسپیریمینت  شهرت دارد  و نمادهای عینی آن فکر میکنید  دشواریهای آن را  با  صراحت درک میکنید.

مشارکت ملی  یک جامعه چند ملیونی در گام نخست تحث تاثیر  و نفود  معتقدات دینی و فرهنگی قرار دارد. مشکل دوم آن تنوع تمایلات  فکری و مادی است که  یک جامعه واحد را  به دسته های فکری منقسم  ساخته است. حالا این تفاوتها و اختلافات را از نظر فکری باید متحد سازیم، اما اتحاد فکری آنان را،  تفاوتهای فکری و منافع آنان تا هم اکنون مانع گردیده. این تفاوتها و اختلافات فکری موجب گردیده  تاکنون ما هیچ نهاد ملی نداشته باشیم، در حالیکه بیشترین  احزاب و گروپهای فکری را در منطقه ما داریم. و به همین دلیل است که ما تاکنون به تشکیل یک حکومت مشارکت ملی نیز موفق نگردیده ایم. چرا حکومتهای ما را دیگران  ساخته اند  و رهبران ما را  نیز تعین کرده اند؟

هر انسان عاقل/ خردگرا با این نتیجه گیری موافق خواهد بود که  تاکید بر اختلافات و تفاوتهای فکر ی تاکنون از اتحاد فکری در خطوط کلی  و ملی جلوگیری کرده است.  هدف از اتحاد،  تشکیل جبهه و ایتلاف های سیاسی نیست.  تشکیل جبهات  و ایتلافهای نظامی  در جنگ اوکراین و ایران را بگونه مثال در نظر گیرید. خلاصه اینکه جبهات و ایتلاف ها  تحت- فشار شکل میگیرند یعنی از مجبوریت نه بر اساس  یک باورمندی عمیق اعتقادی. ما جبهات متعدد: پدروطن، دموکراتیک، جبها نجات، جبهه مجاهدان و در نهایت  جبهه تازه تشکیل برای رهایی و همبستگی افغانستان  که در  سال ۲۰۲۶ شکل گرفت، در  گذشته تجربه کرده ایم. جبهات مبتنی بر اهداف ملی نیز عمل کوتاه دارند.  راز کوتاهی عمر جبهات در ین حقیقت نهفته است که اعضای آن جبهات و ایتلافهای سیاسی و نظامی هنوز دارای خطوط قرمز اند که از اتحاد آنها در یک سختار ملی جلوگیری کرده است و مجبور گردیداند به دلایلی به تشکیل یک جبهه یا ایتلاف تن دهند. این خطوط قرمز مارهای آستین اند و جبهه برای هریک از اعضای آن یک  ابزار است.برعلاوه هر انسان و هر  سازمان چه خورد یا بزرگ دارای دونوع فرهنگ اند: فرهنگ رسمی یعنی فرهنگ عامه(ما در حالت عادی دربرابر دیگران و در برابر کمره نوع دیگر رفتار مینماییم و فرهنگ غیر رسمی( مثال آن رفتار ا در خانواده یا زندگی شخصی متفاوت است). گاهی این دو بصورت قسمی ترکیب میابند . هیچ حزبی  را در افغا نستان و هیچ رهبری را نمیابید که خود را  ملی نداند، اما در عمل!؟ اصطلاح (سیاست آشپزخانه) که  به آن (کیچن پالیتیکس) گویند  بیهوده در علم سیاست تبارز نکرده است.این اصطلاح به این معنا است که  سیاست ها مانند غذا در آشپزخانه تهیه میگردند.

حکومت مشارک ملی میتواند دارای دو معنا و هدف باشد. ملت کیست که باید مشارکت نماید، بخصوص ما اگر معتقد باشم که (ما ملت نشده ایم) .  وقتی ما ملت نشده ایم چه شده ایم؟  و زمانی که ماملت نشده ایم  از مشارکت کدام ملت  سخن میگوییم؟ بر اساس ادعای این دسته افراد ما باید اول ملت  گردیم بعد حکومت مشارکت ملی را  بسازیم.

این دسته افراد قادر نیستند ادعای خویش را  ثابت نمایند و یک مثال از اعضای ملل متحد بیاورند که ملت شده است.

ملت ها نیز بر اساس باورها  و افکار که موجب تشکیل سازمانها وپیمانهامیگردند، شکل میگیرند  و باهم زندگی مینمایند. ناتو ، امریکا و اتحادیه اروپا در کل بحیث یک اتحادیه سیاسی و کشورهای عضو این اتحادیه نیز در ایتلاف و در مجبوریت  زندگی دارند. با تغییر در پارادایم، دکترین ها و افکار نیز تغیر مینمایند.

اراده ندارم ابراز دارم که حکومت مشارکت ملی نمیتواند شکل گیرد، زیرا  میتواند و تنها از  طریق اعتقاد و  وفاداری به  یک دکترین یا کود ملی رفتار سیاسی ممکن است.

حکومت با  قاعده وسیع نیز دشواریهای دارد مگر اینکه هدف ما حکومت ملی با قاعده وسیع ملی باشد که مشارکت ملی را تامین نماید.

آیا حکومت یک حزبی که اکثریت ۵۰+۱ را دارد، یک حکومتی با  قاعده وسیع ملی است یا میتواند مشارک ملی را تامین نماید؟در حالیکه ۴۹درصد نفوذ را نادیده میگیرد؟  انتقادجان استوارت میلز  در رابطه با ( دکتاتوری اثریت) وارد است: اما این یکفیصد واقعآ ۴۹ فی صد را به یک اقلیت تقلیل میدهد، در حالیکه این ۴۹ فیصد نیمی از نفوس را میسازد و میتواند ده ها اقلیت اتنیکی و فکری را دارا باشد.

یک واقعیت دیگر همه ی آنان کودکان و همه ی آنانی رانادیده میگیرند  که هنوز ۱۸ ساله نیستند ، گویی آنان  اعضای ملت نیستند. آنان رهبران و مدیران و  سرمایه اجتماعی ملت اند و آینده به آنان تعلق دارند. ما هیچ سازمان ملی  تخصصی برای آنان نداریم بغیر از   تربیت و توجه به  صحت آنان. اما این ر ا برای ۱۸+ در همه ی دموکراسی ها داریم. در جوا معی مانند  افغانستان آنان بیشتر توابع خانواده و قبیله اند. آیا افاده های ملت و مشارکت آنان را احتوا نمینمایند؟

پایان نگارش

یکشنبه هشتم نوامبر ۲۰۲۶

لاهه

 

 

 


بالا
 
بازگشت