عبدالاحمد فيض
راههای مهارنفوذودخالت خارجی درافغانستان
موقعيت جغرافيايي واهميت راهبردي افغانستان باعث شده است تااين كشور، همواره موردتوجه قدرتهای منطقهای وجهانی قرارگيرد. اماميتوان مدعي شدكه نفوذودخالت خارجی تنهانتیجه موقعیت جغرافیایی کشورنیست؛ بلکه ضعف وناتواني هاي گسترده داخلی نیززمینه رابرای گسترش نفوذبیگانگان فراهم میکند. لذاجامعه دچاراختلافات عمیق سیاسی وقومی، وجودحکومت ونظام غيرتوانمند ومشروع، اقتصادمتكي برمساعدتهاي ديگران ونهادهای اجرائي ضعیف، موجب خواهندشدتاقدرتهای خارجی به آسانی ازچنين فضاي سياسي وشکافهادرجهت منافع خودبهره گيرد.
بنابراین، نخستین گام برای مهاردخالت خارجی، تقویت جبهه داخلی است. ایجادیک نظام سیاسی فراگیروعادلانه که همه شهروندان خودرادرآن شریک بدانند، ازمهمترین عوامل حفظ استقلال کشوراست. انحصارقدرت وحذف گروههای اجتماعی وسیاسی، نهتنهاوحدت ملی راتضعیف، بلکه زمینه رابرای آن فراهم میسازدکه گروههای ناراضی برای دستیابی به اهداف خودبه حمایت قدرتهای خارجی پناه ببرند.
درکنارعدالت سیاسی، تقویت اقتصادملی اهمیت اساسی دارد. کشوری که برای تأمین نیازهای اساسی خودوابسته به کمکهای خارجی باشد، درتصمیمگیریهای سیاسی نیزآسیبپذیرخواهد بود. توسعه زراعت، صنایع داخلی، تجارت منطقهای واستفاده شفاف ازمنابع طبیعی میتواند وبايد بتواندوابستگی اقتصادی افغانستان راکاهش داده واستقلال سیاسی آن رااستحكام بخشد.
همچنین، افغانستان به سیاست خارجی متوازن ومستقل نیاز دارد. آزادي درعرصه سياست خارجي به معنای دشمنی باجهان یاقطع روابط باکشورها نه، بلکه به معنای آن است که روابط خارجی براساس منافع ملی، احترام متقابل واصل عدم مداخله درامورديگران تنظیم شود. افغانستان نبایدبه میدان رقابت قدرتهای بزرگ یاابزارفشاریک کشورعلیه کشوردیگر تبدیل گردد، زبراتجارب غم انگيزدهه هاي گذشته درجنب فكتورداخلي محصول قرارگرفتن اين كشوربه عرصه رقابت قدرتهاي خارجي بوده است.
تقویت نهادهای ملی ومبارزه بافسادنیزازارکان مهم مقابله بانفوذخارجی است. نهادهای ضعیف ومسئولان فاسد،دهليزهاي مؤثرنفوذسیاسی، اقتصادی واستخباراتی بیگانگان رابازمیکنند. يك دولت زمانی میتواندازاستقلال خوددفاع کندکه دستگاههای اداری، قضایی وامنیتی آن ملی، حرفهای وپاسخگو باشند. درنهایت، بایدپذیرفت که اختلافات داخلی، بهویژه زمانی که به دشمنی قومی ونفرتپراکنی تبدیل شوند، بزرگترین فرصت رابرای مداخلهگران خارجی فراهم میکنند. نقدسیاسی ومطالبه حقوق، حق مردم است؛ امادشمنی قومی وتجزیه اجتماعی، بي ترديد، فروپاشي كشورواحدرادردستورروزقرارخواهندداد. بديهي است كه افغانستان زمانی میتواندنفوذودخالت خارجی رامهارنمايدكه درداخل، برپایه عدالت سیاسی، وحدت ملی،حاکمیت قانون، اقتصادمستقل ونهادهای نیرومنداستوارباشد، اين بدان معناست كه ازافغانستان عاري ازنفوذودخالت بيروني، پیش ازآنکه درمرزهای کشوردفاع شود، بایددرداخل کشوروازراه ایجادیکدولت ملی، مشروع وپاسخگو ممكن گردد.
29/07/2026