عبدالواحد خرم
پیشینه مخدرات در تاریخ کشورهای دور و نزدیک
بیشـتر از نیـم سـده اسـت کـه نـام افغانسـتان بـا مـواد مخـدر ، تولیـد، ترافیـک و قاچـاق آنگـره خـورده اسـت و ایـن کشـور بـه دایـره ی سـیاهی می مانـد که از ایـن منظر ، چشـم جهان درسـودجویی بـه ایـن کشـور دوختـه شـده اسـت و
شـاید برخی هـا را بـاور بـه ایـن اسـت کـه ا گـرافغانسـتان مرکـز تولیـد، ترافیـک و قاچاق مواد مخدر نباشـد، شـاید آسـیا بهشـت رو ی زمینگـردد. امـا چنیـن نیسـت و باز ی هـای ویرانگـری پشـت پرده ی تجارت و سیاسـت بـازار مواد
مخدر روان اسـت که ر یشـه ی آن از بسـیار ی کشـورهای دیگر سـر برآورده اسـت.
روایت هـای دیگـری وجـود دارد کـه بزرگتریـن مرا کـز تولیـد حشـیش در جهـان کشـورهای
مرا کـش و پارا گوئـه می باشـند و کشـورهای ، اسـترالیا، آمریـکا و کانـادا هـم بیشـترین تعـدادمصرف کننده این مواد ویرانگر هسـتند.هرچند کشـت مواد مخدر روسـیه، لبنان، اسـترالیا،نیوزلنـد، کانـادا و آمریـکا نیـز تولیـد می شـوند، امـا هیچ کدام به انـدازه ی افغانسـتان در تولیدمـواد مخـدر صاحـب شـهرت و آوازه نشـده انـد و هرکـدام از این مبحث ها، با هزاران پرسـش
جنجالـی روبه رو اسـت.
"بـه گـزارش العالـم به نقـل از روزنامه ی القدس العربی چاپ لنـدن، کمیته ی بین المللی
نظـارت بـر مـواد مخـدر در گـزارشسـالانه ی خـود در زمینـه ی سـال ۲۰۱۶، اعـلام کـرد کـه"مغـرب، همچنـان رکـورددار کشـورهای تولید کننـدۀ حشـیش اسـت و افغانسـتان، لبنـان،هنـد و پا کسـتان بـه ترتیـب در رده هـای پسـین قـرار دارنـد. در سـال ۲۰۱۴، بزرگتریـن میـزان
حشـیش در ارو پـای غربـی و مرکـزی ضبـط شـد کـه ایـن میـزان بـا ۴۰ درصـد از مجمـوع مـوادمخـدر ضبـط شـده در تـراز بین المللـی برابـری می کـرد و در ایـن سـال، اسـپانیا بـه تنهایـی، ۲۶درصـد از همـه چـرس تولیـدی در جهـان را ضبـط کـرد.
در مـورد کشـورهای شـمال آفریقـا بایـد گفـت کـه ۳۲ درصـد از حشـیش قاچـاق شـده درجهان، در مغرب و الجزایر اسـت. در این گزارش خاطرنشـان شـده اسـت که در سـال ۲۰۱۳،بیـش از ۴۷هـزار هکتـار از اراضـی کشـاورز ی مغـرب، زیـر کشـت حشـیش رفـت و برداشـت
محصـول از ۴۲ هـزار هکتـار از ایـن زمین هـا صـورت گرفـت و تنهـا پنج هـزار هکتـار از ایـنمـواد مخـدر در تار یـخ زندگـی انسـان ها از هـزاران سـال پیـش بـه اینسـو در میــان توده هـایگونا گـون مـروج بـوده اسـت و بــه شـکل های گونا گونـی، ماننـد درمـان، اوج لذت، مسـتی و شـوردر مراسـم و جشـن ها، تسـکین درد و آرام شـدن درد زخـم و التیـام بهره گیـری می شـده اسـت.
اسـناد و شـواهد تار یخـی بـه مـا می گوینـد کـه اعتیـاد و مـواد مخـدر در خـاور میانـه،آسـیا و کشـورهای منطقـه پیشـینه ی دراز و پیچیـده داشـته اسـت. از جایـی کـه هـرودت،تار یخ نویـس یونانـی سـده ی پــنجم ق از م، در بحـث از سـكاها كـه تیره هـای از آر یایی هـابودنــد، مـی نویســد "آنــان از بـوی دود و بخـار دانه هـای شـاهدانه دچـار نوعـی رخـوت ومسـتی مـی شــده و از ایــن حالـت لـذت می برده انـد ، سـند دیگـری كـه در آن از مـاده ی بی هوش کننــده یــاد شــده اســت. ارداویـراف در سـفر معنـوی خـود بـه جهـان دیگـر وبرای آ گاهـی از روان درگذشـتگان بـا نوشـیدن "منـگ" روانـه ی آن سـفر گردیـد1
امـا برخـی از پژوهشـگران بـر آن انـد كـه مـواد مخـدر و در رأس آن تریــاك را سـپاهیان مسـلمان از همـان نخسـتین سـده هـای حکومـت اسـلامی بـه سـرزمین ایـران وارد كرده انـد.آنـان بـه خاطـر تسـكین دردهایـی کـه از سـفرهای دراز ناشـی می شـد، بـه مـواد مخدر (نـهبـه انـدازه ی شـدت امـروز ی مـواد مخـدر ) رو ی می آوردنـد و گفتـه می شـود کـه حتـا اسـب خـود را نیـز تریـا ک مـی داده انـد تـا خسـتگی سـفر را حـس نکنـد بـه منزل برسـد با ایـن وجودكاربردهــای طبـی و سیاســت اسـتعمار ی غـرب و در رأس آن انگلیـس در سـده های پسـین موجـب رواج بســیار ی مــواد مخــدر در میـان مـردم افغانسـتان و ایـران گردیـد.
در روزگاران کهـن، تریـاك مـاده ی نشـئه آور بـوده اسـت كـه از گیــاه خشــخاش بـه دسـت می آمـده اسـت و بهـره گیـری آن در تار یـخ عنـوان نشـده اسـت. گاهی بـه ابزاری ایـن افیون بهبهانه هـای شــفا، گاهـی مخالفـان و معاندان را با آن مسـموم می کرده انـد و در مواردی پادزهرنیـز می سـاخته اند. زكریـای راز ی و ابوعلـی سـینا نخسـتین پزشـکانی بودنـد كـه ز یان هـایتریـاك را بــه گونـه ی مکمـل تعریـف و تحلیـل کرده بودند كه بیانگر شـیوع مخـدرات در میانمــردم آن زمـان بـوده اسـت(كسـانی بـوده انـد كـه شـغل آنـان تولیـد تریـا ک و یـا در حقیقـتهمـان خشـخاش بـوده اسـت و البتـه گاهـی بـا كاهـوی بیابانـی مخلــوط می شـده اسـت.
انتقام پنهان در پشت بازرگانی مواد مخدر
—————————-
بـه روایـت تار یـخ در گذشـته ها از مـواد مخـدر در كنـار كاركردهـای مثبـت خـود همـوارههمچـون ابــزار ی كارآمــد بــرای از سـر راه برداشـتن مخالفـان و نیـز انتقام گیـری سیاسـی و یـاشـخصی اسـتفاده می شـده اسـت كـه ایـن مسـاله خـود می توانسـت بـه رواج آن در جامعـهكمـك كنـد. در رأس ایـن كاركردهـا بایـد بـه خاصیـت آدمكشـی آن اشـاره كـرد كـه در منابـعتار یخـی ایـن دوره بـدان اشـاره های پیاپـی شـده اسـت. بـرای مثـال، می تــوان بـه تـلاشنافرجـام بـردگان ابـن ســینا در مسـموم کــردن و کشـتار او بــا تریــا ک اشــاره كــرد.
ابـن خلـكان بـه روشـنی بیـان می کنـد کـه "برخـی بـردگان در ادو یــه ی او افیــون بســیارانداختنـد و سـبب آن بـود کـه غـلام خیانـت كـرده بـود، می ترسـید1. در آن روزگار از مـوادمخــدر چــون تریــا ک بـرای خودكشـی نیـز اسـتفاده می شـده اسـت؛ نمونه هـای تار یخـی دردوره ی صفـوی اتفـاق افتـاده است
در گذشـته های دور ، گرفتـن اقـرار از مجرمـان بـا مـواد مخـدر نیـز یكـی از دلایـل شــیوعآن جوامـع بـوده اسـت. همیـن گونـه بـا توجـه بـه دگردیسـی هایی كـه بر اثر اسـتعمال حشـیشدر فـرد رو ی مـی داده اسـت، حقایـق پنهـان را از خـود آشـكار می کرده انـد. از همیـن رو دررو یدادهـای خطرنــا ک، مجرمـان را بـا دادن حشـیش وادار بـه اقرار می کردنـد3. همچنان موادمخـدر می توانسـت بـه خاطـر بیهوش سـاز ی برای رسـیدن بــه اهــداف مورد نظـر ، بهره بردار یبسـیار ی مـی شـده اسـت.
اسـتفاده از مواد مخدر و در رأس آن چرس به منظور پیشـبرد اهداف سیاسـی و نظــامیبــا نهضـت اسـماعیلیه و فداییـان آن پیونــد خــورده اســت. شــور و هیجـان وصف ناپذیـرفداییـان در اقدامـات ترور یسـتی موجـب شــد كـه در حالتـی غیرطبیعـی و بـر اثـر مصـرفحشـیش، موفـق بــه انجــام اقدامـات خشـن ترور یسـتی گردیدنـد
تجارت مواد مخدر در چنگال مافیای جهانی
—————————
مـواد مخـدر در جهـان بـه طاعـون خطرنا کـی تبدیل شـده اسـت کـه زندگـی میلیون هـاانسـان را بـا تهدیـد جـدی روبـه رو سـاخته اسـت. تفـاوت معتـادان در کشـورهای ارو پایـی وآسـیایی در ایـن اسـت کـه ارو پایی هـا و امریکایی هـا، پـس از مصـرف مـواد مخـدر ، چـونامکانـات فراهـم آور ی مـواد را دارنـد، خـود را تغذیـه می کننـد یـا دسـت کـم از مجمتـع انسـانیطـرد نمی شـوند و به نظـر نمی آینـد کـه معتـاد باشـند، امـا در کشـورهای آسـیای بـه ویـژهافغانسـتان، ایـران و پا کسـتان، همین کـه کسـی بـه اعتیـاد آلـوده شـد، و ی از خانـواده طـردمی شـود و در گنداب هـای زندگـی می افتـد، نـه غذایـی دارد بـرای خـودن و نـه جایـی بـرای خوابیـدن.
از سـوی دیگـر ، سـود سرشـار ی کـه از مخـدرات به دسـت می آیـد، سـبب شـده اسـت تـادسـت های بسـیار پنهـان، امـا نیرومنـدی، پشـت پرده ی سیاسـت این جریـان کثیف دخیلباشـد. همین گونـه، قـدرت عجیـب این زنجیره به دلیل مهـارت و تجربه ی کافی در ویرانه هاو فلج کننده یـی کـه دارد بـه عنـوان جریـان نیرومنـدی در پیشـبرد سیاسـت کینه توزانـه دربرابـر ملت هـا اسـتفاده می شـود.
ایـن جنـگ خامـوش بـه جنـگ افزارهـای مـدرن نیـاز نـدارد، بلکـه بـه ابزاری مرگ سـفید،مـردم کشـورها بـه ویـژه جوانـان را هـدف قـرار می دهـد. ایـن طاعـون مهلـک جـدا از اینکـهسـبب مـرگ میلیون هـا انسـان می شـود، هـزاران بیمـار ی و نابسـامانی های اجتماعـی چـونفقـر ، فسـاد، جدایـی زوج هـا و انـواع بیمار ی های کشـده و طردشـدن از جامعـه را درپی دارد.
تولیـد و مصـرف مـواد مخـدر ، پیشـینه ی دیرینـه دارد و پیـش از اینکـه بـا گذشـت زمـانبـه ایـن گسـتردگی و ویرانگـری برسـد، بیشـتر مصـرف دارویـی و آرام بخـش داشـته اسـت.پیشـینه ی مصـرف مـواد مخـدر و تقسـیمات آن بـه انـواع گونا گـون در کشـورهای بـه تعبیـرامروز (جهـان دوم و سـوم) بـا ورود غربی هـا، رنـگ و رونـق یافـت و امـا پیـش از آن، تریـا ککاربـرد طبـی و درمانـی داشـته اسـت. سـرنخ های پیشـینه ی تجـارت مـواد مخـدر در تار یـخ،سـر از چیـن بیـرون کـرده اسـت. چیـن نخسـتین کشـور ی بـوده اسـت کـه قاچـاق و توز یـع درآن، بـازار پـر رونـق داشـته اسـت و مـردم آن کشـور نخسـتین قربانیانـی بودنـد که در مسـیر اینطاعـون گرفتـار شـده بودنـد.
جان کولمن1 از کمیسـیون درون مرز ی چین China Inland mission كه به هدف اشـاعهمـواد مخـدر در میـان روسـتاییان چینـی ایجاد شـده بود، نـام می برد. به لحـاظ زمانی، تریا کهمچـون مـاده ی مخـدر ، نخسـت بـه هندوسـتان و سـپس بـه چیـن پـا گذاشـته اسـت. بـاورود اسـپانیایی ها، هالندی هـا و انگلیس هـا در سـده ی هفدهـم میـلادی بـه قـاره ی آسـیا،کشـیدن تریـا ک نیـز گسـترش یافتـه اسـت و یکـی از عوامـل عمـده ی انتشـار اعتیـاد، هند زیرسـیطره ی انگلیـس بود.
هنـد زیـر سـیطره ی انگلیـس، کشـتزارهای بسـیار ی را بـه کشـت چـرس اختصـاصداده بـود و تولیـد گسـترده ی تریـا ک در آن منطقـه، نیـاز بـه بازارهـای پهنـاور بیـرون از کشـورهندوسـتان داشـت. همچنـان سـال های ۱۸۳۰-۱۸۲۰ م، سـرمایه داران انگلیسـی، چیـن را بـهبـازار بـزرگ فـروش تریـا ک در سیاست گذار ی های شـان مبـدل کـرده بودنـد. باتوجـه بـه سـودافسـانه یی کـه از ایـن تجـارت به دسـت می آمـد، حجـم گسـترده ی از ایـن محصـول بـه آنکشـور صـادر کردنـد و تریـا ک هندوسـتان از سـوی اداره ی بریتانیایـی هنـد خـاور ی بـه چیـنصـادر می شـد و از ایـن طریـق مصـرف مـواد مخـدر در آنجـا عمومیـت یافـت.
انگلیس هـا دهاقیـن هنـدی را نا گزیـر بـه کشـت تریـا ک می کردنـد و بـا صـدور تریـا ک بـهچیـن، چـای و ابریشـم و دیگـر محصـولات چینـی را در یافـت می نمودنـد، در حالی کـه بـرایمـردم چیـن، جـز تباهـی، ویرانـی و دست نشـاندگی و وابسـتگی مزمـن، دسـتاورد دیگـرینداشـت. آن زمـان، تریـا ک در مقـدار گسـترده بـه چیـن سـرازیر می شـد تـا جایـی کـه مـردمآن کشـور احسـاس خطرجـدی کردنـد و بـا فرمـان یونگ شـنگ امپراطـور چیـن، قانـون منـع آن هـا تشـکیل جهانـی بـا یـک دولـت اسـت. کتاب هـای کلمـن بیـن دیگـر نظریـه پـردازان توطئـه ماننـددیویـد ایسـکه و جیـم مـارس بـه خوبـی پذیرفتـه شده اسـت، و در کارهـای آن هـا معمـولاً اسـتناد مـیشـود. از دید کلمن، اخوان المسـلمین یک گروه مخفی فراماسـونری اسـت که با حمایت توماس ادواردلورنس، برترانـد راسـل، جان فیلبی بـرای عقـب مانـده نگه داشـتن خاورمیانـه به منظـور تـاراج نفـت ومنابـع طبیعـی آن هـا شـکل گرفته اسـت. کلمـن نهادهـای بسـیار ی مانند باشـگاه رم را مـورد انتقـاد قـرارداده اسـت. و ی در مجمـوع ۲۲ کتـاب نوشـته اسـت، و هـم اینـک هفته نامـه بـه نـام " گـزارش اطلاعـاتهفتگـی" را بـه چـاپ می رسـاند.
اسـتعمال تریـا ک را بـه اجـرا در آوردنـد.
گفتـه میشـود هـم ا کنـون آژانـس اطلاعـات مرکـزی امریـکا، سـیا AgencyCentral Intelligence مدیریـت تجـارت مـواد مخـدر را بـه دوش دارد. الکسـاندر چا کبـرن و جفـری کلر در کتابـی زیـر عنـوان "مـرگ سـفید؛ سـیا و مـواد مخـدر " از ۵۰ سـال پیونـد سـازمان سـیا بـادیگـر سـازمان های جنایـی و فـروش مـواد مخـدر پـرده برمـی دارد. آنـان در ایـن کتـاب یکـیاز دلایـل حملـه ی امریـکا بـه افغانسـتان را بازگردانـدن تجـارت مـواد مخـدر به سـازمان سـیا واسـتفاده از منافـع اقتصـادی سرسـام آورش، عنـوان می کننـد.
"اقتصـاد وابسـته بـه مـواد مخـدر افغانسـتان، پـروژه ی بـه دقـت طراحی شـده ی سـازمان"سـیا3" بـود کـه از سـوی سیاسـت خارجـی آمریـکا حمایـت می شـد و همان گونـه کـه پژوهـش1722 تا 1735 میلادی حکومت کرد. او امپراتور ی سـخت کوش بود که کوشـید با کم ترین هزینه ممکن، دولـت مؤثـر و نیرومنـدی پدیـد آورد. و ی نظیـر پدرش امپراتـور کانگ شـی ، از نیـرو ی نظامی کشـور برایتحکیـم قـدرت امپراتـور ی بهـره بـرد. دوره حکومـت او با خودکامگـی ، کفایـت و قدرت شـناخته مـی
شـود. بـا وجـود ایـن کـه دوره حکومـت یونگ ژنـگ برعکـس حکومـت پـدرش (امپراتـور کانگ شـی) وپسـرش (امپراتـور چیان لونـگ) بسـیار کوتـاه بـود، او در دوره حکومتـش ، اقدامـات ز یـادی را بـه انجـامرسـاند. امپراتـور یونگ ژنـگ عصـر آرامـش و رفـاه دودمـان چینـگ را - کـه از چندین دهه قبل آغاز شـدهبـود - ادامـه داد. او اصلاحـات اقتصـادی و مالـی فراوانـی انجـام داد و همچنیـن بـا کشـور هـای ز یـادیارتبـاط تجـار ی برقـرار کـرد بـه طـور ی کـه نخسـتین تجـارت هـای تریـا ک در چیـن در دوره او انجـام شـد.
او شـورای بزرگ - مجلسـی از اشـراف - را تشـکیل داد که در آینده دودمان چینگ تاثیر فراوانی از خودبـه جای گـذارد.
ارائه شـده در ایـن کتـاب نشـان می دهـد، بـا گذشـت دو سـال از آغـاز عملیـات پنهـان سـیادر افغانسـتان ۱۹۹۷م، سـرزمین های مرز ی پا کسـتان و افغانسـتان به بزرگترین تولیدکننده ی هروئیـن در جهـان تبدیل شـده اسـت.
از سـوی دیگـر ، آخریـن آمارهـا در سـال ۲۰۰۳م، قاچـاق مـواد مخـدر پـس از تجـارت نفـتو تسـلیحات، سـومین کالای بـزرگ جهانـی بـرای کشـورهای جهـان سـوم اسـت. در حقیقـت ،معنـای سـخن اینسـت کـه سـازمان سـیا، همه جانبـه از تجارت مـواد مخدر حمایـت می کند،تجـارت پیچیـده و پنهـان را گسـترش می دهد تا اقدامات قانونی و غیرقانونی بـه طور روزافزوندرهـم آمیختـه شـود و معجـون رنگینـی در جامعـه ی جهانـی ایجـاد گـردد تـا بتوانـد کارهـای
غیرقانونـی آمریکایی هـا را بـا مصوبـات بـه اصطـلاح قانونـی سـازمان ملـل، توجیـه کنـد1."امریـکا بـا همکار ی سـازمان جاسوسـی پا کسـتان(ISI) به منظور رو یارویـی با رقیب خوددر افغانسـتان، جنـگ سـردی بـه نـام کشـت خشـخاش را آغـاز کـرد. بـا آغـاز جهـاد، تعـدادیاز مجاهدیـن در جنـوب افغانسـتان تشـویق شـدند تـا از تجـارت تریـا ک و هیروئیـن به عنوان منبع مالی بهره گیری کنند