عبدالوکیل کوچی
اکادمیسین داکتر اسد اله حبیب
خورشیدفرهنگ وادبیات
وطن محبوب ما افغانستاندر پهنای تاریخ قدیم وجغرافیای عظیم جهاندرابعاد تمدن فرهنگ قدامت بیشتروقوامت بهتردارد . تاریخ درخشان افغانستان از زمان آریانای بزرگ بمثابه کانون پنجم تمدن بشری فلات آریان دوطرفه ی هندو کش از دو تا سه هزار سال قبل از میلاد در بخشهای زراعت ، صنعت ،طب ونجوم ،نساجی ،فلزکاری وبیان روشن تمدن اصیل بشریت از اکسوس تا اندوس میباشد که به محوریت بلخ بخدی ام البلاد ، وپس از آن تخارستان و مناطق جنوب هندوکش به محوریت کاپیسا ، شهر شاهی بگرام وغیره نقاط آسیای میانه وایران جمعاً شامل حوزه های فرهنگی آن میباشد .
درین کشور خورشید علم وفرهنگ بدستان توانای علما ی بزرک فرهنگ وادبیات همچون رودکی وحنظله بادغیسی اساسگذاران شعردربخش فرهنگ وادبیات مقام اولینها ی دوره نخست بوده ودر راستای تاریخ علوم وفرهنگ کشورماربیع کلبهاری ،مولانا جلال الدین محمد بلخیعالم آموزگار ادبیات شناس وسرآمد اهل تصوف جهان ، ابن سینای بلخی پیشتاز علوم طب وریاضی فلسفه وادبیات، ابوریحان البیرونی فیلسوف وستاره شناس ، امام غزالی پیشوای علما واهل تصوف درمنطقه وادیبان زبان شناسان بزرگ درتاریخ میهن ما نظامی گنجوی ، رابعه بلخی ، رحمان با با ، خواجه عبدالله انصاری، عالم مجتهدودانشمند سید جما الدین افغانی ، شاعر نامدارخوشحال خان ختک ، دانشمند شهیر کشور ما فیض محمد کاتب ، ادیب توانا مخفی بدخشی ، سنایی غزنوی ، سردار قلم محمود طرزی ، مورخ شهیر کشور علامه میر غلام محمد غبار ، تاریخ شناس بزرگ عبدالحی حبیبی ، علامه کهزاد ، ناصر خسرو بلخی ، گل پاچا الفت ، عبدالشکور رشاد ، محمد اعظم داد فروهزاران عالم ودانشمند دیگر بمثابه پیشوایان علم وفرهنگ وگلهای سر سبد جامعه روشنگرا ومشعلداران راه علوم وفرهنگ بوده اند که خورشید کلام وفروغ پیام آنها تا اقصای عالم تابیده آثار وآفرینشها ،مکاتب ومدارسعلمی وکانونهای اکادمیک شان بمثابه میراثهای بزرگ فرهنگی وگنجینه های با افتخار وطن ما تا ابد روشن وجاودانه خواهد بود .
یکی ازین شخصیتهای وارسته وفرهیخته عصر ما روانشاد اکادمیسین داکتر اسد اله حبیب این حبیب مردم افغانستان ، شخصیت دانشمند ،ادیب ،توانا ،استاد سخن واز پیشکسوتان فوق العاده ی مکتب بیدل شناسی افغانستان ومنطقه میباشد که آثارعلمی ،ادبی وآفرینش ها و آموزه های گهر تاب آن غنامند مکتبهای روشنگری جامعه بوده ودر پرتو آموزه های استاد توانا هزاران هزار انسان روشنضمیر کشورما ومنطقه بهره مند شده اند .
در رابطه به خدمات علمی ،فرهنگی وادبیات شناسی این ادیب توانا وشخصیت شناخته شده ، این سردار قلم ، کلام و زبان گفته میتوان که در گستره ادبیات وفرهنگ ودستور زبان صدها اثر علمی کتب منظوم منثور ، مقالات وسخنرانیهای آن در پیشگاه خلقهای عالم پرور افغانستان ،ایران ، تاجیکستان بخارا وسمر قند ،ترکیه ،هند ، شرق میانه ودرزمان مهاجرت آموزه ها وسخنرانیهای شان درسیمینار های علمی کشورهای اروپایی وامریکا ودیگرنقاط عالم همچون خورشید بی غروب تابنده وتابان است . روانشاد استاد اسد اله حبیب تمام رابطه های کلام وزبان را با دستور زبان واصول کلام درقالب ادبیات نظمی ونثری توضیح وتشریح نموده واصول ادبیات زبان دری را بشیوه خلاقانه وعصری برای جوامع افغانستان ودیگر ممالک همزبان رسانش نموده وبا آفرینشهای علمی وادبی خویش تکمیل ساخته اند.
شخصیت بزرگوارزنده یاد داکتر اسد اله حبیب آنقدر گرامی ودارای ابعاد وسیع وگسترده هست که این قلم از توضیح وتشریخ آنعاجز میباشد. بنا بر آن در بحث حاضر با مرور مختصری بیکی دو مطلب علمی وادبی آن بسنده میکنیم . دربعد ادبی دعوت وپذیرایی ازاستاد به محافل علمی ادبی باحضور پرمهر شان درمحافل هموطنان گرامی در هر مکان وزمانی که میبود بینهایت آموزنده وحلال مشکلات علمی بوده پاسخ بسوالات دیالوگها توضیحات علمی در سیمینار های زبان وادبیات در گستره ی زبان دری واشعار زیبا وسایر بحثهای علمی وادبیات که خورشید کلامش همچون فروغ روزنه ی تابناک بدلهای شنونده جاداشته است .
در بخش بیدل شناسی : روانشاد استاد اسد اله حبیب با مطالعه وتحقیق وتحلیل آثار میرزا عبدالقادر بیدل یکی ازچند شخصیت برازنده واستادان کمنظیر در جغرافیای زبان دری وفارسی درین سطح که هم مانندش به تعداد انگشت شمار وجود داشته وبحیث پیشوای علوم ادبیات عصرما با آثار وادبیاتش همچون گنجینه ی ناب علمی کانونهای بیدلشناسان هند ،افغانستان ،ایران ،آسیای میانه ودیگر کشورها را غنابخشیده اند.
بنده بمثابه یکی از خوشه چینان خرمن فرهنگ وادبیات درشرایط غربت با شرکت وحضور عاجزانه ی خود در تمام محافل ادبی وعرسهای بیدل ومحافل بیدلشناسی به سخنان ارزشمند استاد گوش فرا داده از آن بهره مند گردیده که توجه پرمهر تانرا بیکی از عرس های بیدل برگذاری در شهر هامبورگ معطوف میدارم .
اینجانب در حدود نه سال قبل که تاریخ دقیق آن بیادم نیست افتخار اشتراک در یکی از محافل عرس بیدل راداشتم بپای سخنان عالی ومهر انگیز استاد نشسته وپس از آنکه نوبت صحبت به اینجانب داده شد ابتدا چند تا رباعی از سروده های خودم را در رابطه به شخصیت علمی ومعنویات بیدل یعنی موضوع مورد بحث چنین ارایه نمودم.
«آثار وبنای خلق بر دوش خطاست »
در کشور ما بین که خطا تا به کجاست
هر ظلم که میکند خدا نا ترسی
در پوشش ناممذهب و نام خداست
.......
بیدل مددی که من غریب وطنم
تو صاحب عالمی ومن بیوطنم
دل مانده به میهن و منم در غربت
درمان همه تو یی ودر مانده منم
........
از مابروان بیدلان باد سلام
بر شیخ کبیر عارفان باد سلام
بر معجزه ی کلام وسرار لدن
بر مهد تصوف جهان باد سلام
......
بیدل که شفق تازه بنور دل تست
مرغان سحر خیز جهان بسمل تست
دادی دل خود بیار وبیدل گشتی
حقا دل جمله عاشقانت دل تست
.......
خورشید صریر صبحگاه بیدل
شرمنده صحر به شامگاه بیدل
از معرفت طور ومقام حیرت
تا عرش خداست جایگاه بیدل
..........
بیدل بمقام عرس وعرسش اینجاست
مقدار ومقام بیدلان عرش خداست
هر جای بود سوخته ی خرمن او
خورشید یکی ونور آن در همه جاست
در رابطه به شخصیت گرامی زنده یاد استاد اسد اله حبیب سر سخن چنین آمد که
سپاس مرخدایی را که پس از دوران شخصیت جهانی میرزا عبدالقادر بیدل اکنون ما نیز
شکر الحمدولله حضور گرامی بیدل مهربان ومحترمیرا با خود داریم که جامعه از
آثاری اثر بخش آن بهره مند میشود وبا ذکر کوتاه از داستان شاگردان حضرت جامی که
بدو گروه تقسیم شده بودند. بدلیل اینکه آنها شعری از کتاب خواجه حافظ را
خوانده وهرکدام نزد استاد خویش آمده چنین سوال نموده بودند .یک گروه میگفت که
حافظ درشعرخود « کشتی نشسته گانیم ای باد شرطه برخیز »گفته است گروه دیگری
میگفتند نخیر حافظ گفته بودکه «کشتی شکسته گانیم ای باد شرطه برخیز »..حالا
استاد ما بگوید که کدامش صحیح ودرست است نشستهگان یا شکسته گان ؟ درین حال حضرت
مولانا جامی فرموده است
خواهی نشسته خوانش ،خواهی شکسته خوانش
چون نیست خواجه حافظ معذور دار مارا
درعین حال یاد آوری گردید که حالا اگر حضرات حافظ وسعدی وبیدل درقید حیات نیستند ،اما بیدل افغانستان شکر درینجا حضور دارند ودرتابش خورشید کلام و آموزه های بیانش چشم راهروان راه فرهنگ وادبیات جامعه روشن استکه ما افتخار ملاقات وشنیدن آموزه های بیدل مان راداریم .
همچنان باید گفت پس از گذشت زمان واین فاصله ی زمانی هرچند ی که اکنون استاد بزرگواردرمیان ما نیست وبه جاودانگی پیوسته است اما استاد اسد اله حبیب در آثار وآفرینش هایش زنده وجاودان است ، در آثار گرانبها یش بیشتر ازعمر صدها نسلهای آینده گان حیات طولانی وفروغ جاودانی دارد.زیرا که ایشان در میراث علمی واکادمیک شان ،در کلام وزبان شان ،در علوم ومکتب بیان شان زنده وجاودان است . روحش شاد ونامش جاودان باد
با عرض حرمت
عبدالوکیل گوچی
بالا
بازگشت