عبدالواحد خرم
انواع دهشت افگنی:
—————————-
دهشت افگنی پدیده ی تازه یی نیست؛ روشی است كه همواره به عنوان یــک حربــه ی سیاسـی در برابـر دشـمنان بـه كار بــرده مـی شــود. در گذشــته در روم باسـتان از ایـن روش
بـرای از میان بـردن رقیبــان اسـتفاده مـی شــده اســت. اساسـاً کشتارهــای سیاسـی، دارای
شـكل عمومی تـر از دهشـت افگنی سیاسـی بـوده اسـت. مــرتكبان تــرور همــواره بـرای توجیـهعمـل خـود اسـتدلال هایی را تولیـد و از آن طریــق قــدرت خــود را در میـان مـردم بـاز تولیـدمی کردنـد. چالـش هنگامـی ظهـور می کنــد كــه مشـروعیت اســتدلال ترور یسـت ها در نـزد
مـردم خدشـه دار شـود و از اعتبـار بیفتـد.
یکـی از دشـوار ی های بسـیار وحشـتناک کـه امـروز گریبانگیـر جوامـع انسـانی اسـت،دهشـت افگنی می باشـد. در جهـان امـروز ، دهشـت افگنی کشـنده تر از اعتیـاد بـه مـواد
مخـد در جهـان، قربانی هـای بی شـمار ی را گرفتـه اسـت و تهدیـد آن هـر روز بیشـتر از پیـش
در حـال افزایـش اسـت. ا گـر در آغـاز پیدایـش، ایـن پدیـده بـه حمایـت کمتـر و پویایی هـایمحدودتـر عـرض وجـود کـرده بـود، امـروزه به روایت تار یخ و رسـانه ها، هسـتند کشـورهایی که
از پدیـده ی دهشـت افگنی اسـتفاده ی ابـزار ی می کننـد و بـا سـرمایه گذار ی بـزرگ، بـه گـردنرقبـای منطقـه و جهانـی خویـش، شمشـیر می گذارنـد.
همچنـان ایـن پدیـده، افروزنـده ی آتـش جنـگ در میـان همـه جوامـع اسـت. بـا آنکـه درایـن زمینـه بسـیار سـیمینارها، کتاب هـا، پژوهش هـای گسـترده و دیدگاه هـای گونا گـون و در
زمینه هـای گونا گـون، ماننـد جامعه شناسـی، سیاسـی، حقوقـی، مذهبـی و اخلاقـی منتشـرگردیـده اسـت، امـا بـه منظـور جلوگیـری از دهشـت افگنی هیـچ اقدامـی مصرانـه صـورت
نگرفتـه اسـت. از طرفـی هـم، نـه تنهـا دهشـت افگنی از میان نرفتـه یـا کاهـش نیافتـه، بلکـه بروسـعت دامنـه و رنگارنگـی آن افـزوده شـده اسـت.
آنچـه از پدیـده ی دهشـت افگنی تجربـه دار یـم، ایـن پدیـده یعنـی "برقـرار ی سـلطه ی
ارعـاب و وحشـت" اسـت. تـرور قطعـاً عمـل عاطفـی نیسـت و اقدامـی گروهی، سـازمان یافتهو اسـتراتیژی سیاسـی اسـت. پس از سـده ی نوزدهم به ویژه در ارو پا، ا گر کسـی یک پادشـاه
یـا مقـام بلندپایـه ی دولتـی را تـرور می کـرد، بـه آن "سـوء قصـد" می گفتنـد. دهشـت افگنیهنگامـی بـه فرهنـگ راه یافـت کـه در انقـلاب کبیـر فرانسـه، تنـدروان، اعدام هـای بسـیار ی رابـه راه انداختنـد و نامـش را تـرور گذاشـتند.
اعمـال ترور یسـتی در ارو پـا در دهه هـای ۶۰ و ۷۰ سـده ی بیسـتم بـه گونه زبادی
افزایـش یافـت. مـا در تار یـخ ارو پـاچـون: آدم ربایـی، گروگان گیـری، بمب گـذار ی در مجامـع عمومـی، هواپیما ربایـی،کشـتی ربایی و حتـی اتوبوس ربایـی را ابـداع کردنـد و از سـوی دیگـر ، بـه دهشـت افگنی
جنبـه ی بین المللـی دادنـد.بـرای مثـال: دولـت اسـپانیا، انجنیـران و اسـتادان هالنـدی را بـه بهانـه ی اسـتخدام،گـروگان گرفتنـد و کشـتند. یعنـی میـان سـال های ۱۹۷۶- ۱۹۶۸م، در حـدود ۱۱۵۲ عمـل
ترور یسـتی بین المللـی در ارو پـا اتفـاق افتـاده اسـت و ایـن وضعیـت سـبب شـد تـا در ارو پـا،طـرح کنوانسـیون ارو پایـی مبـارزه در برابـر دهشـت افگنی اعـلام شـود. بنابریـن، می تـوان ایـن
پدیده را به سه گروه، یعنی دهشت افگنی فردی، دهشت افگنی سازمانی و دهشت افگنی
دولتـی تقسـیم كـرد:
دهشت افگنی فردی
——————————-
ایـن نـوع از دهشـت افگنی بـه عملیاتـی گفتـه می شـود کـه از سـوی فـرد یـا افـراد مشـخص عمـل ترور یسـتی انجـام می شـود و بیشـتر در پشـت آن، سـازماندهی خـاص و هدایت شـده
از سـوی کـدام سـازمانی وجـود نـدارد و می تـوان ترورهـای بسـیار ی را از ایـن دسـت را درتار یـخ پیـدا کـرد. هرچنـد ایـن نـوع بـا سـازماندهی و انگیـزه ی فـردی انجـام می شـود، امـا پـس
از رو یـداد، نتایـج سیاسـی بسـیار ی را بـه دنبـال خواهـد داشـت و جریـان تـرور مارتیـن لوتـرگینـگ یـک مثـال روشـن دهشـت افگنی فـردی اسـت.
امـا لوترکینـگ سرنوشـت دیگـری داشـت و روز چهـارم آوریـل ۱۹۸۶م رو ی بالکـن محـل اقامتـش هـدف گلولـه قـرار گرفـت و نخسـتین کسـانی کـه ظاهـرا بـه کمـک و ی شـتافتند،
همـان مامـوران (FBI) بودنـد و همـواره کینـگ را زیـر نظـر داشـتند. پـس از ایـن تـرور بـود کـه در صـد شـهر آمریـکا راهپیمایی هـای بزرگـی بـه راه افتـاد و طـی آن ۳۹ نفـر کشـته و بیـش از
۲۰۰۰ تـن زخمـی و نزدیـک بـه ده هـزار تن دیگر بازداشـت شـدند. واشـنگتن ـ پایتخت آمریکا ـنیـز دسـتخوش ناآرامـی شـد و حتـی جانسـون، رئیس جمهور وقـت آمریکا بازدیـد برنامه ریزی
شـده ی خـود بـه هاوایـی را لغـو کـرد.
ایـن اقـدام فـردی می توانـد از سـوی لایه هـای پاییـن و محـروم جامعـه انجـام شـود و دلیـل آن، سـتمگری های اجتماعـی و نابسـامانی و بی عدالتـی در رواج ایـن تصامیـم بی تأثیـر
نیسـت. بنابریـن، تـرور از ایـن نـوع، در برابـر حا کمیت هـا را هـر چنـد سـازمان یافته هم باشـد،تروریـزم سـفید نام گـذار ی کرده انـد.
تروریزم سازمانی
————————-
دهشـت افگنی سـازمانی بـه آن نـوع از دهشـت افگنی گفتـه می شـود كـه یـك سـازمان،اشغال واشـینگتن، دی.سـی. در چارچـوب کارزار فقرا بـود کـه در ۱۴ آوریـل در ممفیـس، تنسـی ترور
شـد. مـرگ او شـورش های ز یـادی را در شـهرهای مختلـف آمریـکا در پـی داشـت. ادعاهایـی مطـرح شـد که جیمـز ارل ر ی، مـردی کـه بابـت قتـل کینـگ محکـوم شـد، قاتـل واقعی نبـوده یـا در هماهنگی با
مأمـوران دولـت عمـل کرده اسـت و ایـن ادعاهـا تـا دهه هـا پـس از مـرگ کینـگ پابرجـا بـود.
پـس از مـرگ کینـگ، در سـال ۱۹۷۷ نشـان افتخـار آزادی رئیس جمهـور ی و در سـال ۲۰۰۳ نشـان طلایـی کنگـره آمریکا بـه او اعطـا شـد. روز مارتیـن لوتـر کینـگ جونیـور از سـال ۱۹۷۱ بـه بعـد جـزو
تعطیـلات رسـمی در برخـی شـهرها و ایـالات آمریکا بـود و نهایتـاً در سـال ۱۹۸۶، بـا تصویـب در سـطح فـدرال و امضای رونالـد ر یـگان، تبدیـل بـه یکـی از تعطیـلات رسـمی در آمریکا شـد.
صدهـا خیابـان در آمریـکا بـه نـام کینـگ نام گـذار ی شـده اند و پرجمعیت تریـن شهرسـتان ایالت واشـینگتن هم بـه افتخـار او شهرسـتان کینگ نامیـده شده اسـت. بنـای یادبـود مارتیـن لوتـر کینـگ
".جونیـور در نشـنال مال واقـع در واشـنگتن، دی.سـی. نیز بـه افتخـار و یـاد او سـاخته شده است
تروریسم دولتـی یـا غیـر دولتـی بـا انگیزه هـای گونا گـون، بـه حـذفاشـخاص بلندپایـه ی دولتـی یـا مخالـف خـود اقـدام می کنـد و آن را در چارچـوب اهـداف سـازمانی انجـام می دهـد. در تار یـخ همچنـان از ایـن نـوع ترورهـا اتفاق هـای بسـیاری افتـاده اسـت و ایـن نـوع تـرور ممکـن اسـت در سـطوح ملـی و بین المللـی انجـام شـود. در تـراز کشـور ،گروه هـای سـازمان یافته ی اجتماعـی و سیاسـی هسـتند کـه جهـت رسـیدن بـه اهـداف
تعیین شـده ی سازمان شـان در راسـتای از میان بـردن مخالفـان خـود دسـت بـه اقـدام می زنند.
آنـان همچنـان باورمنـد هسـتند " كسـانی كـه در رسـیدن بـه اهـداف سیاسـی آنـان ممانعـت و یـا مخالفـت ایجـاد خواهنـد كـرد را از سـر راه بـر می دارنـد. مهم تریـن تفـاوت تـرور فـردی و سـازمانی در هـدف و تشـكیلات سـازمانی می باشـد. سرنوشـت انـور سـادات رئیس جمهـور مصـر ، بهتریـن مثـال ایـن نوع دهشـت افگنی اسـت. "در ششـم ا کتوبـر ۱۹۸۱م،جشـن ملـی همـراه بـا رژه نیروهـای مسـلح به نمایش درآمده بود. جشـنی که هرسـال همچون¨یادبـود از "مقاومـت موفـق نیروهـای مصـر در جنـگ یـوم کیپـور1" کـه هشـت سـال پیـش ازآن برگـزار می شـد؛ این بـار همچنـان جایـگاه مهمانـان کامـلا در تیـررس بـود. در ایـن محفـل
انـور سـادات، رئیس جمهـور مصـر در ردیـف اول دیـده می شـد. نا گهـان یـک کامیـون در برابـرجایگاه توقف کرد و چند سرباز از آن بیرون پریده و بی درنگ آتش گشودند و او را کشتند.
و ی در همـان لحظه هـای نخسـت مـورد اصابـت یـک گلولـه قـرار گرفـت و چنـد سـاعت پـس در بیمارسـتان درگذشـت. حمله کننـدگان، امـا از اعضـای گروهـی موسـوم بـه جهـاد
اسـلامی بودنـد کـه اهدافـی روشـن را دنبـال می کردنـد. به گفتـه ی ناظران امور مصـر ، این گروه در آن زمـان هدفـی جـز سـرنگونی انـور سـادات و تغییـر رژ یـم و برپایـی یـک نظـام اسـلامی در
مصر نداشـت
پـس از رو یـداد تـرور انـور سـادات، مـردم کشـورهای اسـلامی از تـرور و ی اسـتقبال کردنـد.کشـورهای اسـلامی غیـر از عمـان و مصـر از حـذف فیزیکـی سـادات آشـکارا خشـنود بـوده و
آن خائن را می گفتند. جسـد سـادات در همان محل "سـان و رژه" یعنی در همان جایی که و ی آخریـن لحظه هـای قـدرت را گذرانـد، بـه خـا ک سـپرده شـد. خالـد اسـلامبولی و یارانـش
کـه به خاطـر کشـتار و ی، نقشـه را اجـرا کـرده بودنـد، نیـز چنـد مـاه بعـد محا کمـه و بـه اعـدام محکوم شـدند.
تروریزم (دهشت افگنی) دولتی
————————————
تـرور اصـلا ر یشـه ی فرانسـوی دارد و نخسـتین بار در بـاره ی وحشـت "ژا کوبن هـا2" درانقلاب فرانسـه به کار برده شـد که در نتیجه ی آن، هزاران تن کشـته شـدند، وحشـت و ترس
مردم را فرا گرفت. پس از حملات ۱۱ سپتامبر بود که دهشت افگنی توجه جامعه ی جهانی را بـه خـود جلـب کـرد و بحث هـای فراوانـی در ایـن زمینه به ادبیات سیاسـی و حقوقی راه باز
کـرد، امـا در عیـن حـال بـدون تعریـف روشـن که مـورد پذیـرش همه باشـد، ماند.
کمک هـای مـادی و معنـوی، امـا پنهـان بـه گروه هـای مخالـف و مشـارکت در عملیاتـی چـون بمب گذار ی، مین گـذار ی، آدمربایـی، هواپیما ربایـی و تـرور مقام هـای بلندپایـه
یـک کشـور ، مثال هـای از دهشـت افگنی دولتـی هسـتند. واژه ی دهشـت یافگنی ، بسـیاربحث برانگیـز اسـت و ایـن واژه را بـه دولـت یـا دولت هایـی کـه در امـور داخلـی یـا خارجـی
دولتـی دیگـر در عملیـات ترور یسـتی یا حمایـت از عملیـات نظامـی بـرای زوال، تضعیـف وبرانـداز ی آن دولـت، دخالـت می کننـد، اسـتفاده شـده اسـت.
برایـان جنکینـزدر پیونـد بـا بحـث ترورز یـم، از دهشـت افگنی دولتـی همچـون جنـگ از طریـق قائـم مقـام" یـاد می کنـد و می گویـد: "پیـروان دهشـت افگنی دولتـی، بـر
محدودیت هـای جنگ هـای متعـارف آ گاه انـد. برخـی از کشـورها مناسـب می داننـد تـا ازدر انقـلاب فرانسـه بـود. لفـظ ژا کوبـن در آن زمـان رفتـه رفتـه بـرای نامیـدن انقلاب خواهـان و هـواداران
تغییـرات ر یشـه ای بـه کار رفـت. نـام ایـن گـروه در انقـلاب کبیـر فرانسـه با دوران حکمرانـی وحشـت گره خورده اسـت. همچنیـن ایـن لفـظ در فرانسـه کنونـی اشـاره بـه یـک جمهـور ی متمرکـز توسـط دولتی ملی
دارد. جنبـش ژا کوبن هـا در طـول ایـن درگیری هـا بیـش از ۱۷ هـزار مخالـف خـود را به طـور رسـمی اعـدام کردنـد. همچنیـن ۱۰ هـزار نفـر نیـز در درون زنـدآن هـا بـدون داشـتن محا کمـه ٔ دادگاهـی اعـدام شـدند.
امکانـات سـازمان های ترور یسـتی کـه خـود بانـی آن هـا هسـتند یـا تغذیـه مالـی آن هـا را بـردوش دارنـد، بـرای تهدیـد دشـمن یـا اخـلال در ثبات سیاسـی و اقتصادی آن کشـور یا ایجاد
بی ثباتـی سیاسـی و اقتصـادی در آن مملکـت بهـره گیرنـد و ی بـاور دارد کـه ایـن شـکل ازدهشـت افگنی با سـرمایه گذار ی بسـیار ناچیزی به راه می افتد و دشـمن را از پای درمی آورد.
میـان دهشـت افگنی دولتـی و غیـر دولتـی تفـاوت در اینسـت کـه اجرا کننـده ی آن فـرق می کنـد. بـه سـخن روشـن تر ، طـراح اعمـال ترور یسـتی غیردولتـی افـراد، گروه هـا و احـزاب انـد
و مجـری و طراحـی اعمـال ترور یسـتی دولتـی، یـک دولـت یـا چنـد دولـت خـاص می باشـند کـه ایـن بـه دوگونـه ظاهـر می گـردد:
یـک. بـه صـورت مسـتقیم؛ یعنـی خـود دولـت اعمـال ترور یسـتی را در برابـر دولـت دیگـرانجـام می دهـد.
دو . بـه گونـه غیرمسـتقیم. بـه ایـن معنـا کـه یـک حکومـت به ابـزاری فرسـتادن کمک های مـادی ماننـد: جنـگ افـزار ، مهمـات و وسـایل پیشـرفته ی نظامـی را در دسـترس گروه هـای
مخالـف دولـت حریـف قـرار می دهـد و یـا حمایت هـای معنوی خـود از گروه های یادشـده رادر لبـاس مناسـبات سیاسـی و اقتصـادی یـا تبلیغاتـی می گسـتراند
بهتریـن مثـال در بـاره ی دهشـت افگنی دولتـی، حملـه بـه یـک کارخانـه ی دواسـاز ی در سـودان بـود بـه بهانـه اینکـه در ایـن کارخانـه بمـب شـیمیایی تولیـد می شـود، در زمـان
حا کمیـت بیل کلینتـون رئیس جمهـور وقـت امریـکا اتفـاق افتـاد.
امریکا اییکه پوسـت زمیـن و آسـمان آن را پیـدا و در نطفـه نابـود می کنـد، امـا ایـن چگونـه اسـت کـه دهشـت افگنی در جهـان بیـداد می کنـد، عالمـی را بـه خـا ک و خـون می کشـاند، اطلاعـات،
شـعارها، کلیـپ، هشـدارها و فعالیـت هـای تخریب کارانـه ی خـود را گروهـای ترور یسـتی ازطریـق انترنـت نشـر و پخـش می کننـد، امـا جهـان فناور یـک غـرب خـم بـه ابـرو نمـی آورد. هـر
عقـل سـلیمی می دانـد کـه فتنـه ی دهشـت افگنی در کجاسـت و بـه دسـت چـه کسـانی وکـدام نهادهایـی پـرورش، رشـد و گسـترش می یابنـد.
پس باید درست تحلیل نمود و بیدار بود و هوشیارانه در مسایل بین المللی گام گذاشت