عبدالواحد خرم
پاکستان، خاستگاه دهشت افگنی افراطی بود و است
————————————————-
درگیری های کنونی و نرسیدن به توافق کلی با وجود چهار بار مذاکرات میان حکومت پاکستان و رهبری طالبان که در استانبول به میانجیگری قطر و ترکیه صورت گرفت ناشی از همین سیاست بوده است
پوشـیده نیسـت كـه آمـوزش و پـرورش، تمویـل و پشـتیبانی از گروه هـای دهشـت افگنبـه منظـور اشـترا ک در عملیـات جنگـی در چچـن، آسـیای میانـه و دیگـر جاهـای داغ
زمیـن، نـه تنهـا در اردوگاه هـای پا كسـتان، افغانسـتان، یمـن، نایجریا، سـودان، بلكـه در برخیكشـورهای ارو پـای غربـی نیـز بـه راه افتـاده اسـت. كوشـش های روسـیه،، جمهور ی هـای
آسـیای میانـه كـه در گذشـته از نزدیـك بـا عملیـات ترور یسـت های بین المللـی روبـه رو شـدهبودنـد در جلب نمـودن توجـه جامعـه ی جهانـی بـه دلیـل بی توجهـی جوامـع بین المللـی و
افـراط گرایـی، بـه نتیجـه ی دسـت نیافتنـد.
"هم ا کنـون مناطـق قبایلـی، تهدیـد بالقـوه در برابـر منطقـه و جهـان شـده اسـت. به دلیـلموقعیـت راهبـردی ایـن منطقـه، پا کسـتان نیـز دخالتـی بـه آن جـا نـدارد، زیـرا در ایـن مناطق،
رخنه گروه"TTP" یا طالبان پا کسـتانی به گونه ی جدی ملموس اسـت و این گروه در مناطقبلوچسـتان، مناطـق شـمالی و جنوبـی و مناطـق قبایلـی، حا کمیـت شـایانی دارد و از آن جـا
بـرای حملـه بـر اهداف شـان بهـره گیـری می کنند
پویایـی روزافـزون گروه هـای تنـدرو ، تأسـیس مرا کـز آمـوزش و پـرورش گروه هـای یادشـدهدر مناطـق قبایلـی و حمایت هـای بی قیـد و شـرط پا کسـتان از آن هـا، سـبب به وجودآمـدن
چندیـن گـروه در ایـن مناطـق شـده اسـت، امـا موضوعـی کـه روشـن اسـت، ایـن اسـت کـهنتایـج ایـن تحـولات، آینـده ی پا کسـتان را دچـار یـک نا گـوار ی بـزرگ خواهـد کـرد که کرده است
1- احمد سـعیدی، آ گاه مسـایل سیاسـی: آمریکا منافع خود را در ترور یسـت پرور ی پا کسـتان می بینندناامنی هـا در گوشـه و کنـار پا کسـتان و حمـلات ترور یسـتی مرگ بـار بـه مرا کـز مهـم آن کشـور
نشـان آشـکار از ایـن آینـده ی ناگوار دارد1
از سـالیان متمـادی بـه این سـو ، اندیشـه ی افراط گرایـی در مناطـق قبایلـی و مـرز یافغانسـتان معمـول شـده اسـت، بـه ایـن دلیـل کـه سـال ها اسـت ایـن اندیشـه بـا برنامه ریـزی
دقیـق در میـان قبایـل در گردش اسـت. پا کسـتان لابی هایی بسـیار نیرومنـدی در غرب داردو ایـن رمـز را دقیـق یافتـه اسـت کـه چگونـه در زمینـه ی دهشـت افگنی از غـرب باج گیـری
کنـد، جلـو اقدام هـای سـازمان ملـل و امریـکا را بگیـرد، امـا بـا توجـه بحـث "دشوارشـدن مهـاردهشـت افگنی و انـواع آن" حـالا روابـط پا کسـتان بـا غـرب دچـار یـک تلاطـم گردیـده اسـت.
توقـف فـروش جنگنده هـای "اف-۱۶" و به تعویق انداختـن کمک هـا از سـوی کنگـره، گـواهآن اسـت کـه گام هـای اولـی بـرای زیـر فشـار قـراردان پا کسـتان برداشـته خواهـد شـد
آنچه در این پژوهش مورد نظر است، این است که شمار ی از کشورها در تلاش هستندو آماده شـده اند تا مفهوم دهشـت افگنی و اسـلام را باهم پیوند بزنند و یكی بودن این دو را
بـه افـكار جامعـه ی جهانـی تلقیـن كنند. دهشـت افگنی نبایـد از رو ی پرنسـیپ های دینی ونـژادی تشـریح گـردد. ا گـر چنین شـود، جامعـه ی جهانی كه هنوز پارچه پارچه شـدن را تجربه
نکـرده اسـت، می توانـد در یـک مقطـع هماننـد گـرداب در تلاطـم بیفتـد و بـه درگیـری دینـینصرانیت و اسـلام، منجر شـود
دهشت افگنی در سایه ی قدرت ها
آنچـه امـروز مایـه ی نگرانـی اسـت، دهشـت افگنی بنابـر گرایش هـای تبـار ی، نـژادی ودینـی اسـت. بایـد از قلـم نیفتـد کـه دهشـت افگنی امـروز ی شـامل ترور یسـت های كاتولیك،
پروتسـتان ایرلنـد شـمالی، گـروه سـازمان یافته بسـك ها می گردنـد. همچنـان از همـهمتعصب تـر و بی رحم تـر بـرای جامعـه ی جهانـی، ترور یسـت های هسـتند کـه در زیـر نقـاب
مسـلمان، امـا متعهـد بـه دهشـت افگنی عمـل می کننـد
"پـس از حادثـه ی ترور یسـتی یازدهـم سـپتامبر توجـه بـه پدیـده ی دهشـت افگنی دراولویـت قرارگرفـت و ایـن موضـوع بـه اصلی تریـن بحـث کنفرانس های سیاسـی و رسـانه های
گروهـی جهـان مبـدل شـد. ایـن رو یـداد تار یخـی و فراموش نشـدنی همچـون نقطـه ی عطفـیدر نظـام بین الملـل، مفهومـی جدیـد و نگرشـی جدیـد بـه موضوع دهشـت افگنی بخشـید.
از جایـی کـه ترور یسـت های یـازده سـپتامبر همه شـان مسـلمان و از کشـورهای عربـیبودند؛ رسـانه های گروهـی غرب کـه بیشـتر زیـر تاثیـر بنگاه هـا و محافـل غربی هـا انـد،
تلاش هـای خـود را بـرای اثبـات سرشـت ترور یسـتی دین اسـلام و دست داشـتن مسـلمآن هاو از جملـه اعـراب در ایـن حمـلات انتحـار ی مبـذول داشـته اند
در بیشـتر تحلیل هـای خـود نیـز جهاد اسـلامی را متـرادف با دهشـت افگنی معرفـیمی کننـد؛ به گونه یـی کـه بسـیاری از غربی هـا ضمـن مرتبـط دانسـتن تمدن اسـلامی
با دهشـت افگنی، عقبـه ی رویدادهای ترور یسـتی معاصـر را اندیشه های اسـلامی می دانند.1"تمرکـز اساسـی گروه هـای ترور یسـتی و گروه هـای وابسـته بـه آن، این کـه در كـدام كشـور
پویایـی می کننـد، ایـن اسـت کـه چگونـه می تواننـد ثبـات کشـورهای مسـلمان را برهـم بزننـد.مقصـد اصلـی آن هـا، تغییـر رژ یم هـای دیگـر بـه نظام هـای دینـی می باشـد كـه از سـوی
نماینـدگان ظاهـراً روحانیـون مسـلمان اداره شـده و فرمایش هـای آنـان در عمـل تطبیق شـود.
اسلام خاستگاه دهشت افگنی نیست
—————————————
سـرزمین عربسـتان در تار یکـی فـرو رفتـه بـود، سـتمگری، بیدادگـری از هرنـوع آن سـربـه آسـمان کشـیده بـود، چپـال و غـارت امـوال و زندگـی یـک قبیلـه بـرای قبیلـه ی دیگـر از
افتخـارات آن زمـان بـود. درگیری هـای میـان قبیله یـی، کشـتار ، ویرانـی افتخـارات قبیلـه وسـربازان غالـب در آن روزگار شـمار می شـد. اقتضـای آن زمـان ایـن بود که بایـد دینی بیاید تا
آن همـه رسـم و حیوانیـت را از ریشـه برانـدازد و چنیـن شـد
سـر انجـام تأسـیس دولـت در مدینـه ی منـوره از سـوی پیامبـر ص اتفـاق افتـاد، امـا بـاتوجــه بــه فرهنــگ و شــرایط آن زمـان جزیـرة العـرب، دینـی کـه حضـرت محمـد ص آورد،
هرگـز بـه خشـونت ، کشـتار بیگناهـان و رفتارهای غیر انسـانی مشـروعیت نـداد و آن را مردودشـمرد. عهـد و میثاقـی کـه پیامبـر گرامـی اسـلام در آغـاز ورودش بـه شـهرمدینه بـا قبایـل
گونا گـون و بـا اقلیت هـای دینـی (اهـل کتــاب) آن شـهر منعقــد کــرد، سـنگ بنای حکومــتاسـلامی بـر مبنـای اجمـاع، صلـح، همزیسـتی و اخـلاق اسـلامی بـود، نـه بـر نـزاع، جنـگ،
کشـتار ، تـرور و وحشـت.
تشــکیل خلافـت بـه عنـوان شـکل دولـت اسـلامی پـس از پیامبـرص اسـلام شـکل گرفتو در آن، اسـتفاده از زور و خشـونت، موضـوع مهارشـدنی بـود کـه خلیفـه بایسـت ملـزم بـه
رعایـت شـریعت و قانـون الهـی باشـد. اصـل جهاد در اسـلام، مطابق فرهنـگ و آداب جنگو صلـح آن روزگار ، مربـوط بـه دفـاع از مرزهایـی بـود کـه مسـلمانان در آن زندگـی داشـتند
خشـونت کور ، کشـتار و غارت در اسـلام عصر پیامبر ص اصاً وجود نداشـت. روایت هایاز چگونگـی شـخصیت پیامبـر کـه موافقـان و مخالفـان بیـدار نوشـته انـد، گفته شـده اسـت
کـه پیامبـر ص هرگـز هـوادار خشـونت، ویرانگـری و رسـوم جاهلیـت نبـود و چیـزی کـه بـهدل هـا رخنـه و تسـخیر کـرد، اخـلاق بسـیار نکـو و پسـندیده ی آنحضـرت ص بـود
گذشـت زمـان، باوردیـن داران را بـا دیکته هـای مغرضـان آلـوده سـاخت، گروه هـای دربسـتر دیـن زاده شـده انـد، نام هـای عجیـب و غربـی بـا تظاهـر دینـدار ی و مسـلمانی عـرض
وجـود کـرد کـه در خشـونت و فتنه انگیـزی، کشـتار و غـارت، تـرور و وحشـت، پرآوزه تریـندر جهـان شـدند و همـه را بـه وحشـت انداختنـد. مـوج بمب گذار ی هـای شهادت طلبانــه
مبــارزان فلســطینی و مثال هـای دیگــر کــه القاعــده در عــراق، افغانسـتان و سـایر مناطـقانجـام داد، سـبب شـد تـا امـروزه پدیـده ی دهشـت افگنی بــا مسـلمانان مرتبـط باشـد
بـا ایـن وجـود تشـکیل آشـکار گروه هــای شـهادت طلــب افراطگرایـان بسـیار چشـمگیراسـت و نبایـد فرامـوش کـرد کـه دانشـمندان مسـلمان در زمینـه ی انفجـار ، انتخـار ، کشـتار
بیگناهـان، زنـان و کـودکان، سـوختن و منفجـر سـاختن مسـاجد و معابـد، مکاتـب و اما کـنعام المنفعـه نظـر مثبـت ندارنـد و آن را رد کرده انـد. برخوردهـای باهـم در تناقـض امریـکا،
گاهـی همـه را بـه شـگفتی وا مـی دارد، یعنـی گاهـی از یـک جریـان و گروه هـای حمایـتمی کنـد، آنـان را تمویـل، تشـویق و تجهیـز می کنـد، امـا مدتـی نمی گـذرد کـه آنان را ترور یسـت
می خوانـد.
رونالـد ر یـگان، رئیس جمهـور امر یـکا در سـال ۱۹۸۵م در دیـدار بـا مجاهـدان افغــان،آنـان را مبـارزان راه آزادی، همچـون بنیاد گــذاران آمر یكــا خوانــد و مـورد حمایــت مــالی،
سیاسـی و نظامـی قـرار داد. امـا پـس از ۱۱ سـپتامبر ، برخـی از همیـن افـراد و گروه هـا ازسـوی دولت آمر یكا ترور یسـت خوانده شـدند. جالب توجه این اسـت که در همان ســال،
نلــسون مانــدلا رهبـر كنگـره ی ملـی آفر یقـا بـه عنـوان ترور یسـت در زنـدان رژ یـم نژادپرسـتآفر یقـای جنوبـی زندانـی بـود. امـا ایـن روزهـا همچـون نمـاد مبــارزه بــا نـژادپرســتی و مبــارزه
در راه آزادی، شایسـته در یافـت صلـح نوبـل شـده اسـت. بنابرایـن، بایـد پــذیرفت كــه رو یكــرد مــشتركی بــرای سیاسـت گــذار ی در بـاره ی بحـث دهشـت افگنی بین المللـی آیـا
كــار ی پیچیــده و دشـوار اسـت؟!
دورویی کشورهای برتر در زمینه دهشت افگنی
بـا آنكـه تفاوت هـای اندیشـه یی و سیاسـی موجـود در جامعـه ی بین المللـی در زمینـه یدهشـت افگنـی و نحـوه ی برخـورد بـا آن كمتـر شـده، مگـر ایـن امـر هنـوز هـم بسـیار حسـاس
بـرای بسـیار ی از دولت هـا اسـت.1 شـمار ی از حكومت هـا بـه دلیـل تـرس از ویران شـدنامنیــت ملــی شـان، علاقمنـدی بــه همـكار ی بـر ضـد تروریـزم بین المللـی ندارنــد. آنـان
به خاطر ترس از این کــه مورد حمــلات ترور یستی قرار نگیرند به جای برخورد با ترور یست ها،آن هـا را بـه حـال خـود رهـا می کننـد.
گاه اقدامات ضد ترور یسـتی می تواند ناقض حقوق بشـر و بــه ز یان افــراد بـی گنــاه باشـد،به دلیل اینکه امکان دارد مقامات حا كم زیر پوشــش اقــدامات احتیــاطی ضــد ترور یـستی،
شـهروندان خـود را از حقـوق بشـر محـروم و قربانـی کننـد. آنچـه در سیاسـت معاصـر روشناسـت، ایـن اسـت کـه در راسـتای همـكار ی در برابـر دهشـت افگنی، موانـع جـدی و فنـی
وجــود داشـته است
بـه فـرض، یـک كــشور مجـازات اعــدام را ضـرور ی می دانـد و در صـدد اجرای آن اسـت وكــشور دیگــر آن را ممنــوع مـی دانــد که این مسئله مـی توانــد اســترداد ترور یست ها را دشوار و
ناممكن سازد. از سوی دیگر ، توجــه بــه امنیــت یــا حا كمیــت ملــی هرکشور ی نیــز می تواندمانـع از همكار ی هـای اطلاعاتـی به خاطـر مبـارزه در برابـر دهشـت افگنی گرددبایـد تفاوت هـای موجـود میـان مبـارزه بـا جـرم سـازمان یافته و مبـارزه بـا دهشـت افگنی،تعریـف روشـن شـود تـا زمینه سـاز ی همـكار ی در امـر مبــارزه بــا جــرم سـازمان یافته ایجـادگـردد. د
ر بسـیار ی مـوارد، روش هـای مبـارزه بـا جـرم فراملـی اسـت و بـا روش هایـی كـه بایـددر راسـتای مبـارزه بـا دهشـت افگنی جـدی پیگیـری شـود، یکسـان نیسـت. امـا ایــن یـکحقیقت اسـت" ترور یسـت های كه
در پی كسـب قدرت سیاسـی یا دسـت یافتن به اهدافمــذهبی و زرانـدوز ی هسـتند، گاه گاهـی بـه منظـور تأمین مالی عملیات ترور یسـتی خود، بههمكــار ی
بـا کشـورها یـا افـراد در تـراز رهبـری یـک کشـور اقـدام می نماینـد.
دو رو یـی کشـورهای ابرقـدرت چـون امر یکا و دیگران، پیش از این که مشـكل سـازمانملـل باشـد، مــشكل بــشر یت اســت كــه بایـد بـرای آن، راه حـل مطلـوب جسـتجو گـردد
جـان سـخن اینسـت کـه دیـن اسـلام بـه جـان، مـال و آبـرو ى انسـان ها حرمـت احتـرامبسـیار ارزشـمند قایـل اسـت. ایـن گفتـه بـه آن معنـا اسـت کـه نمی تـوان بـا حـرکات
ترور یسـتى، جـان، مـال و آبـرو ى انسـان ها بـه خطـر انداختـه شـود و کشـتار انسـان ها راعمـل نابخشـودنی اسـت