هدایت حبیب
از تخریب تا بازگشت سنگ مزار:
روایت کامل ماجرای آرامگاه خلیلالله خلیلی در دانشگاه کابل
در روزهای گذشته، آرامگاه استاد خلیلالله خلیلی، شاعر نامدار و از برجستهترین چهرههای ادب معاصر افغانستان، در محوطهٔ دانشگاه کابل به موضوع جنجالی رسانهها و اهل فرهنگ بدل شد. ابتدا انتشار تصاویر و ویدئوهایی از تخریب محوطهٔ مزار، موج گستردهای از واکنشها و نگرانیها را برانگیخت؛ اما سپس خبر تازهای منتشر شد که طالبان سنگ مزار را دوباره به محل بازگرداندهاند.
بر اساس گزارش منابع محلی در دانشگاه کابل، کار ماشینآلات سنگین از روز پنجشنبه در محوطهٔ مزار آغاز شده بود و دانشجویان روز شنبه متوجه شدند که سنگ مزار در جای خود نیست و این محل به انبار درختان قطعشده مبدل گردیده است. انتشار همین خبر، موجی از محکومیتها را میان فرهنگیان، شاعران و روشنفکران به همراه داشت. بسیاری این اقدام را «بیاعتنایی به حافظهٔ تاریخی» و «بیاحترامی به میراث فرهنگی افغانستان» خواندند.
اما پس از گسترش واکنشها، منابع دانشگاه کابل گزارش دادند که طالبان در شب شنبه سنگ مزار را به محل بازگردانده و محوطه را پاکسازی کردهاند. حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان نیز در واکنش نوشته که «آرامگاه ویران نشده و تنها چهارطرف آن پاککاری گردیده است.» شماری از صفحات نزدیک به طالبان نیز مدعی شدهاند که وزارت تحصیلات عالی قصد داشته این محل را به «پارک» تبدیل کند.
با وجود این توضیحات، پرسش اساسی نزد افکار عمومی همچنان باقیست:
چرا محل آرامگاه یکی از مهمترین چهرههای ادبی این سرزمین، بدون اطلاعرسانی و
شفافیت، زیر کار ماشینآلات قرار گرفت؟
استاد خلیلالله خلیلی، شاعر، نویسنده و اندیشمند سرشناس، در سال ۱۳۶۶ خورشیدی در اسلامآباد پاکستان درگذشت و سالها بعد به وصیت خود، به کابل منتقل و در کنار دانشگاه کابل و در مجاورت آرامگاه سید جمالالدین افغان به خاک سپرده شد. او از پایهگذاران جریانهای تازه در شعر معاصر فارسی و از صداهای تأثیرگذار هویت فرهنگی افغانستان در قرن بیستم بود.
این حادثه، چه تخریب دانسته شود و چه «پاککاری»، یک حقیقت را آشکار میسازد:
جامعهٔ فرهنگی افغانستان نسبت به میراث فکری و نمادهای هویتی خود بهشدت حساس
است و نمیپذیرد که یاد بزرگان ادب و اندیشه با بیتوجهی روبهرو شود. جایگاه
خلیلالله خلیلی فراتر از اختلافات سیاسی امروز است؛ او بخشی از حافظهٔ مشترک
ماست و احترام به نام او، احترام به فرهنگ این سرزمین است.
منابع: شفقنا افغانستان، افغانستان اینترنشنال، منابع دانشگاه کابل
بالا
بازگشت